واکاوی تبدیل معماری به کالای سرمایهای جهانی و تاثیر آن بر گونه شناسی و زیبایی شناسی بناها

در پارادایم سرمایه داری متاخر، معماری بیش از پیش از یک محیط مصنوع مکانمند به نوعی دارایی مالی سیال و قابل مبادله در مقیاس جهانی دگرگون شده است. این پژوهش با بازخوانی مسئله در قالب علل چهارگانه ارسطویی نشان می دهد که چگونه تغییر در علت غایی از سکونت به سود منجر به استحاله در علت صوری یعنی گرایش به زیبایی شناسی نمایشی و علت مادی یعنی وابستگی فزاینده به زمین، سرمایه مالی، فناوری ساخت و ساز و کارکردهای سرمایه گذاری شده است. این تحقیق با رویکردی کیفی و پارادایم انتقادی، در چارچوب نظری اقتصاد سیاسی فضا با تمرکز بر آرای لوفور و هاروی سامان یافته است. تحلیل نشانه شناختی و کالبدی شش مگاپروژه شاخص برج خلیفه، شارد وان و ندربیلت مارینا بی، سندز، مرکز حیدر علی اف و هادسون یاردز نشان می دهد که استیلای ارزش مبادله بر ارزش مصرف منجر به پیدایش گونه های خودآیین، کنترل پذیر و جداافتاده از بافت شهری در پاسخ به ضرورت کنترل فضا و زیبایی شناسی نمایشی و تصویر محور (در پاسخ به ضرورت برندینگ و سرعت گردش سرمایه) شده است. یافته ها موید آن است که فرم معماری در این پارادایم نه یک انتخاب هنری بلکه تجسد کالبدی تثبیت فضایی سرمایه برای غلبه بر بحران های انباشت است. این پژوهش نشان می دهد که کالایی شدن معماری در سه نظام متفاوت نمادین ملی، گردشگری-مصرفی و مالی شدن مسکن بروز یافته و هر یک پیامدهای گونه شناختی و زیبایی شناختی متمایزی تولید می کنند.

کلیدواژه ها:

اقتصاد سیاسی فضا ، کالایی شدن ، معماری سرمایه داری ، متاخر ، سرمایه جهانی ، گونه شناسی کالبدی ، زیبایی شناسی ، نمایشی ، تثبیت فضایی ، سرمایه ، علل چهارگانه ارسطویی