بررسی تاثیر سرمایه داری بر فرم های معماری و فضای شهری

پژوهش حاضر با هدف واکاوی و تبیین روابط میان منطق سرمایه داری و فرم های معماری شهری تدوین شده است. اگرچه مطالعاتی در حوزه جامعه شناسی شهری وجود دارد اما رابطه مستقیم و انتقادی میان سازوکارهای کلان اقتصاد سیاسی و نمودهای کالبدی محیط مصنوع همچنان نیازمند واکاوی دقیق و عمیق باقی مانده است. این مطالعه با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بهره گیری از روش نمونه موردی داده های کتابخانه ای و اسنادی را بررسی می کند و چارچوب نظری آن بر مبنای مفاهیمی چون تولید فضا (آنری لوفور)، «مدار دوم انباشت سرمایه» (دیوید هاروی) و معماری به مثابه ایدئولوژی (مانفردو تا فوری) استوار است. یافته های حاصل از تحلیل نمونه های منتخب شامل مگامال ها، تجاری پروژه های توسعه کلان شهری مانند هادسون یاردز، و معماری نمادین نشان می دهد که منطق سرمایه داری از طریق فرمی عقلانی شده و هدفمند، متکی بر سازوکارهای فرمال سه گانه هدایت، سیرکولاسیون، کنترل دسترسی و قطبی سازی فضایی محیط مصنوع را به ابزاری کارآمد برای تثبیت قدرت و جذب مازاد سرمایه تبدیل کرده است. به بیان دیگر، فرم معماری در این پروژه ها نه یک موجودیت مستقل، مهندسی بلکه تجسم کالبدی مناسبات طبقاتی و ابزاری است که با تاکید بر ارزش مبادله بر ارزش مصرف منجر به قطبی شدن فضا و محدودسازی حق به شهر شده است.

کلیدواژه ها:

اقتصاد سیاسی ، فضا ، تولید فضا ، انباشت سرمایه ، فرم ، معماری ، معماری معاصر ، حق به شهر