موانع مشارکت مردمی در فرآیندهای توسعه شهری با مطالعه موردی شهر عسگران

مشارکت مردمی یکی از ارکان اساسی توسعه پایدار شهری و تحقق حکمروایی خوب شهری محسوب می شود. با وجود تصویب قوانینی چون قانون شوراهای اسلامی شهر (۱۳۷۵) و آیین نامه شورایاری محلات (۱۳۸۶)، شواهد تجربی نشان می دهد که مشارکت مردمی در بسیاری از شهرهای ایران به ویژه شهرهای کوچک در سطح پایینی قرار دارد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل موانع مشارکت مردمی در فرآیندهای توسعه شهری با مطالعه موردی شهر عسگران انجام شده است. روش تحقیق از نوع اسنادی تحلیلی بوده و داده ها از طریق مرور نظام مند ۲۸ مقاله علمی داخلی، تحلیل قوانین و اسناد بالادستی و تطبیق با داده های ثانویه عسگران گردآوری شده است. چارچوب نظری پژوهش بر اساس نردبان مشارکت آرنشتاین، نظریه حکمروایی خوب شهری و نظریه سرمایه اجتماعی تنظیم شده است. یافته ها نشان می دهد موانع مشارکت در سه دسته فرهنگی-اجتماعی (بی اعتمادی، ضعف آگاهی)، اقتصادی (مشغله، معیشتی، هزینه فرصت) و ساختاری نهادی (فقدان شورایاری، تمرکزگرایی، نبود شفافیت) قابل طبقه بندی هستند. تحلیل قوانین نشان می دهد که با وجود تاکید نظری بر مشارکت، شکاف معناداری بین قوانین و اجرا وجود دارد. تطبیق با عسگران نشان می دهد که مهم ترین موانع مشارکت در این شهر عبارتند از: فقدان شورایاری محله، نبود طرح تفصیلی به روز، تمرکز تصمیم گیری در شهرداری و بی اعتمادی ساکنان به نهادهای رسمی. سطح مشارکت در عسگران در پله ۳ نردبان آرنشتاین (اطلاع رسانی) قرار دارد که جزو مشارکت نمایشی محسوب می شود. پیشنهادهای پژوهش شامل تشکیل شورایاری در محلات بافت فرسوده، برگزاری جلسات عمومی شورا در محلات، انتشار شفاف بودجه و صورت جلسات و توزیع عادلانه پروژه های عمرانی است. محدودیت اصلی پژوهش، عدم دسترسی به داده های میدانی است و یافته ها باید به عنوان فرضیه هایی برای پژوهش های آینده تلقی شوند.

کلیدواژه ها:

مشارکت مردمی ، موانع مشارکت ، توسعه شهری ، شورایاری ، تحلیل اسنادی ، حکمروایی خوب شهری