واکاوی نابرابری فضایی در توزیع خدمات زیرساختی شهری رویکردی تلفیقی از مهندسی سازه و جامعه شناسی شهری مطالعه موردی مناطق حاشیه نشین و سکونتگاه های غیررسمی پیرامون شهر عسگران (اصفهان)

پژوهش حاضر با هدف واکاوی نابرابری فضایی در شهر کوچک عسگران استان اصفهان انجام شده است. یافته ها نشان می دهد این شهر با داشتن جمعیتی حدود ۸۸۵۸ نفر و رشد ۲۰ درصدی طی یک دهه از نظر شاخص های سکونتگاه غیر رسمی در دو مولفه کیفیت مسکن و کالبدی با شدت زیاد و در مولفه های زیرساخت و حقوقی با شدت متوسط مواجه است. بررسی آگهی های رسمی نشان می دهد ۷۵ درصد پروژه های عمرانی در منطقه خوش آب و هوای چشمه مرغاب متمرکز شده، در حالی که محلات فرسوده تنها ۲۵ درصد اعتبارات را دریافت کرده اند. فقدان طرح تفصیلی به روز آخرین طرح جامع مربوط به بیش از ۱۵ سال پیش عامل ریشه ای بینظمی فضایی است. بنابراین عسگران علی رغم ظاهر پویای عمرانی، دچار نابرابری فضایی معنادار ناشی از ضعف نهادی و توزیع نامتوازن منابع است. پیشنهادها شامل توزیع عادلانه پروژه های بهسازی، تهیه طرح تفصیلی مشارکتی و ایجاد نظام نظارت یکپارچه می شود. از منظر آسیب پذیری لرزه ای و تاب آوری شهری، تداوم این الگوی توزیع نامتوازن، بافت های فرسوده عسگران را در معرض خطر فزاینده ای قرار می دهد و سرمایه اجتماعی شهر را به دلیل احساس بی عدالتی در میان ساکنان محلات کم برخوردار تضعیف می کند. همچنین غیاب داده های میدانی دقیق، امکان ارزیابی کامل شاخص اقتصادی سکونتگاه های غیررسمی را در این شهر ناممکن ساخته است که خود ضرورت پژوهش های آتی را دوچندان می کند. در سطح سیاست گذاری بازنگری در اولویت بندی پروژه های عمرانی و الزام به تهیه طرح تفصیلی به روز ظرف دو سال آینده کلیدی ترین اقداماتی است که می تواند روند کنونی نابرابری فضایی را در این شهر کوچک اما در حال تحول معکوس کند.

کلیدواژه ها:

نابرابری فضایی ، سکونتگاه های غیر رسمی ، تحلیل اسنادی ، عدالت فضایی ، بافت فرسوده