بازآفرینی شهری و احیای بافت های فرسوده در شهر شیراز: تحلیل ظرفیت ها، چالش ها و راهبردهای مداخله

رشد شتابان شهرنشینی، فرسودگی کالبدی، افت کیفیت زندگی و ناکارآمدی زیرساخت ها موجب شده است که بازآفرینی شهری به عنوان یکی از رویکردهای کلیدی در برنامه ریزی شهری معاصر مطرح شود. شهر شیراز با برخورداری از بافت تاریخی ارزشمند، محلات قدیمی و محورهای فرهنگی یکی از نمونه های مهم در ایران برای بررسی ضرورت و پیامدهای بازآفرینی شهری به شمار می رود. این پژوهش با هدف تحلیل وضعیت موجود بافت های فرسوده شیراز، شناسایی چالش ها و فرصت های بازآفرینی و ارائه راهبردهای اجرایی مبتنی بر تجارب جهانی و اصول برنامه ریزی پایدار انجام شده است. روش تحقیق این مطالعه مبتنی بر رویکرد توصیفی-تحلیلی است و داده ها از طریق بررسی اسناد بالادستی، مطالعات میدانی، تحلیل فضایی و مرور ادبیات نظری گردآوری شده اند. یافته ها نشان می دهد که بافت های فرسوده شیراز با چالش هایی همچون ریزدانگی، ناکارآمدی زیرساخت ها، کمبود فضاهای عمومی، ضعف دسترسی و فرسودگی بناها مواجه اند. در عین حال، ظرفیت هایی مانند هویت تاریخی، قابلیت جذب گردشگر، وجود بناهای ارزشمند و امکان مشارکت پذیری اجتماعی، فرصت های مهمی برای بازآفرینی این بافت ها فراهم می کند. تحلیل تطبیقی با نمونه های موفق جهانی مانند استانبول، بارسلونا و اصفهان نشان می دهد که بازآفرینی شهری موفق نیازمند رویکردی یکپارچه، مشارکت محور و چندبعدی است که ابعاد کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی را همزمان در نظر بگیرد. نتایج پژوهش بیانگر آن است که بازآفرینی شهری در شیراز می تواند نقش مهمی در ارتقای کیفیت زندگی، تقویت اقتصاد محلی، حفظ میراث فرهنگی و افزایش سرزندگی شهری ایفا کند. در پایان مجموعه ای از راهبردهای اجرایی شامل بهبود زیرساخت ها، تقویت فضاهای عمومی، احیای بناهای تاریخی، ارتقای دسترسی و مشارکت فعال ساکنان ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی شهری ، بافت فرسوده ، شیراز ، توسعه پایدار ، میراث فرهنگی