ارزیابی چندبعدی پتانسیلهای توسعه اقتصادی و چالشهای زیست محیطی مناطق ساحلی و محروم ایران مطالعه موردی حوضه های دریای خزر، خلیج فارس و دریای عمان

مناطق ساحلی ایران در شمال و جنوب واجد پتانسیل های ژئوپلیتیک، اکولوژیک و صنعتی بی بدیلی هستند که مدیریت اصولی آنها می تواند چرخه توسعه پایدار کشور را شتاب بخشد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل جامع ساختارهای دموگرافیک، فرصت های کلان اقتصادی، نفت، گاز، گردشگری، صنایع (بومی) و تطابق آن با تهدیدات و فجایع زیست محیطی آلودگی های نفتی، حرارتی، فاضلابی و صید (مخرب) در استان های ساحلی کشور تدوین شده است. یافته های تجربی نشان می دهد خلیج فارس به علت نیمه بسته بودن و زمان ماندگاری بالای آب، تا ۴۷ برابر بیشتر از دریاهای مشابه دچار آلودگی نفتی است که عمدتا ناشی از آب توازن نفت کش ها (۵۵۷) و سوانح دریایی است. در جبهه شمال دریای خزر با چالش هایی نظیر بار آلودگی رودخانه ولگا (۹۵)، آلودگی شیمیایی کل حوضه و آلودگی حرارتی ناشی از نیروگاه ها مواجه است که ذخایر ارزشمند خاویاری را به شدت تقلیل داده است. در نهایت این مقاله مدل های توسعه تنوع بخش نظیر کشت هالوفیت ها، بهینه سازی صنایع تبدیلی مرکبات، کیوی و خرما و اعطای اعتبارات (صادراتی) را به عنوان راهکارهای جایگزین فرار از اقتصاد تک محصولی بررسی می نماید.

کلیدواژه ها:

خلیج فارس ، دریای خزر ، آلودگی نفتی ، توسعه پایدار ، صنایع تبدیلی ، هالوفیت ها ، اعتبارات صادراتی