بازآفرینی و احیای فضاهای صنعتی متروکه چالش ها و فرصت های تبدیل کارخانه ها و فضاهای قدیمی به مراکز فرهنگی، مسکونی، یا تجاری

تحولات اقتصادی و صنعتی دهه های اخیر موجب شکل گیری تعداد زیادی از فضاهای صنعتی متروکه در محدوده های شهری شده است؛ فضاهایی که در ادبیات برنامه ریزی شهری با عنوان «اراضی قهوه ای» شناخته می شوند. این اراضی از یک سو با چالش هایی نظیر آلودگی های زیست محیطی، فرسودگی ساختاری، پیچیدگی های حقوقی و رکود اقتصادی روبه رو هستند و از سوی دیگر ظرفیت های قابل توجهی برای توسعه ی پایدار شهری، ایجاد کاربری های فرهنگی و خلاق، توسعه گردشگری، افزایش کیفیت فضاهای عمومی، و تقویت هویت تاریخی شهرها دارند. پژوهش حاضر با هدف تبیین ابعاد نظری چالش ها، فرصت ها و راهبردهای سیاستی بازآفرینی فضاهای صنعتی متروکه بر اساس رویکردی توصیفی-تحلیلی و با اتکا به مرور نظام مند منابع علمی بین المللی و داخلی تهیه شده است. بررسی نمونه های موفق جهانی مانند منطقه ی روهر در آلمان، موزه ی تیت مدرن در لندن و های لاین در نیویورک نشان می دهد که بازاستفاده تطبیقی از میراث صنعتی زمانی بیشترین تاثیر را دارد که در چارچوب یک سیاست یکپارچه شهری با مشارکت جامعه ی محلی، همکاری بخش خصوصی، و توجه به عدالت شهری و الزامات زیست محیطی اجرا شود. بر اساس یافته ها احیای فضاهای صنعتی در ایران نیز نیازمند چارچوب حقوقی مشخص، مشوق های اقتصادی موثر، مدل های همکاری بین بخشی و رویکرد طراحی خلاقانه و هویت محور است. این مقاله مجموعه ای از راهکارهای سیاستی، برنامه ریزی و اجرایی برای توسعه ی پروژه های بازآفرینی صنعتی در ایران ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی شهری ، فضاهای صنعتی متروکه ، اراضی قهوه ای ، بازاستفاده تطبیقی ، میراث صنعتی