مطالعه محیط رسوبی و فرآیندهای دیاژنزی موثر بر خواص سنگ مخزن بنگستان در زاگرس شرقی

سازند ایلام به سن کونیاسین سانتونین یکی از مخازن کربناته مهم در زاگرس است که به دلیل تخلخل و تراوایی مناسب در برخی بخش ها نقش کلیدی در ذخیره و تولید نفت در میادین بزرگ جنوب غرب ایران ایفا می کند. در این پژوهش مقاطع نازک میکروسکوپی تهیه شده از خرده های حفاری از یکی از چاه های اکتشافی مجاور گسل کازرون واقع در جهت تعیین محیط رسوبی دیرین این سازند و فرآیندهای دیاژنتیکی تاثیرگذار بر کیفیت مخزنی آن مورد بررسی قرار گرفت. مطالعات میکروسکوپی حاکی از تشکیل این توالی در قالب ۵ ریز رخساره شامل: ۱- وکستون بایوکلستی، ۲- پکستون بایوکلستی دارای روزن داران کف زی بدون منفذ، ۳- رودستون بایوکلستی حاوی میلیولید و رودیست، ۴- پکستون - گرینستون بایوکلستی حاوی جلبک و نئوروتالیا و روزن داران کف زی بدون منفذ، ۵- گرینستون بایوکلستی حاوی میلیولید و نئوروتالیا است. ریز رخساره های شماره ۱ تا ۳ در زیر محیط لاگون محدود شده و ریزرخساره های شماره ۴ و ۵ در زیر محیط لاگون باز از رمپ داخلی ته نشین شده اند. فرآیندهای دیاژنزی موثر بر این رخساره ها شامل میکریتی شدن، سیمانی شدن، پیریتی شدن، دولومیتی شدن و تراکم به دو صورت فیزیکی و شیمیایی هستند. فرآیند میکریتی شدن موجب تبدیل دانه های اسکلتی به میکریت در محیط های دریایی و ایجاد تغییرات ریزدانه ای در بافت سنگ ها می شود. پس از آن فرآیند سیمانی شدن با تشکیل سیمان های کلسیتی در فضاهای خالی بین دانه ها باعث کاهش تخلخل و تغییر ساختار سنگ می گردد که در دو محیط دریایی و متئوریک رخ داده است. پیریتی شدن و دولومیتی شدن به عنوان فرآیندهای جانشینی کانی ها، منجر به تغییرات شیمیایی در کانی شناسی سنگ ها و کاهش تخلخل در این سنگ ها می شوند. همچنین فرآیند تراکم در محیط دفنی منجر به کاهش فضای متخلخل بین دانه ای و نهایتا با افزایش فشار استیلولیت در محیط دیاژنز دفنی تشکیل شده است.

کلیدواژه ها:

سازند ایلام ، بخش شیلی لافان ، ریزرخساره ها ، رمپ داخلی ، دیاژنز ، خواص مخزنی