طراحی الگوی بومی رهبری پیچیدگی در سازمان های دولتی ایران

این پژوهش با هدف طراحی و اعتبارسنجی الگوی بومی رهبری پیچیدگی در سازمان های دولتی ایران انجام شد تا چارچوبی نظری و عملی متناسب با بافت فرهنگی، ساختاری و مدیریتی کشور ارائه دهد. روش تحقیق از نوع آمیخته اکتشافی متوالی بود. در بخش کیفی، با استفاده از روش فراترکیب ادبیات مرتبط و سنتز نتایج مطالعات منتخب استخراج و سپس با روش دلفی در چهار دور به وسیله پانل 28 نفره از خبرگان دانشگاهی و حرفه ای پالایش گردید. یافته های فراترکیب و دلفی ابتدا 5 متغیر اصلی، 29 مولفه و 160 سنجه را معرفی کرد که پس از فرآیند اجماع برای ساختاردهی پرسشنامه نهایی به کار گرفته شد. نتایج کیفی منجر به شناسایی پنج متغیر اصلی شد: (1) ویژگی ها و صلاحیت رهبر (از جمله ادراک و معناسازی در ابهام، اعتماد و پویایی سازمانی، انسجام و انضباط سازمانی)، (2) عوامل محیطی و سازمانی (نظیر بازخورد و خودسازماندهی، ظهور و دگرگونی، ساختار و موانع سازمانی و پویایی و انطباق پذیری)، (3) رویکردهای تحلیلی و استراتژیک (همچون تحلیل و انتشار دانش، تحلیل سیستمی و تطبیقی، مدیریت تغییر و ابهام)، (4) کنش ها و پویش های سازمانی (مانند مدل سازی و مدیریت تضاد، تعاملات و ظهور سازمانی، تمرینات و تنش های رهبری)، و (5) بستر و فرهنگ سازمانی بومی (شامل بستر و سلامت سازمانی، سیاست گذاری و شبیه سازی، رویکرد فرارشته ای و فرهنگ یادگیرندهدر مرحله کمی، پرسشنامه نهایی در خوشه هایی از سازمان های منتخب بخش دولتی استان آذربایجان غربی (جامعه 2604 نفر) توزیع شد و 335 پاسخ قابل تحلیل گردید. تحلیل های آماری شامل آمار توصیفی، آلفای کرونباخ، تحلیل عاملی تاییدی (با استفاده ازSmartPLS) و آزمون تی تک نمونه ای برای بررسی وضعیت موجود مولفه ها بود. نتایج نشان داد که الگوی پیشنهادی از انسجام مفهومی و روایی محتوایی قابل قبولی برخوردار است (ضریب توافق کدگذاران Kappa = 0.753؛ ضریب هماهنگی کندالW ≈ 0.70–0.72) و برازش سازه ای مدل در سطح قابل قبول قرار گرفت. در نهایت، پژوهش نتیجه گیری کرد که رهبری پیچیدگی در سازمان های دولتی ایران مستلزم ترکیب هم زمان قابلیت های فردی رهبران، ظرفیت های ساختاری سازمان و بستر فرهنگی بومی است تا چابکی، تاب آوری و یادگیری سازمانی ارتقا یابد.

کلیدواژه ها:

رهبری پیچیدگی ، سازمان های دولتی ، الگوی بومی ، خودسازمان دهی ، فراترکیب ، دلفی