اثربخشی استفاده از اشعار ریاضی (شعرهای اعداد و الگوها) بر خلاقیت ریاضی و مهارت حل مسئله در دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی استفاده از اشعار ریاضی (شعرهای اعداد و الگوها) بر خلاقیت ریاضی و مهارت حل مسئله در دانش آموزان شهر تهران انجام شده است. این مطالعه به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و دوره پیگیری دو ماهه انجام گردید و جامعه آماری آن شامل تمامی دانش آموزان شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. یافته ها نشان داد که استفاده از اشعار ریاضی تاثیر مثبت و معناداری بر افزایش خلاقیت ریاضی و مهارت حل مسئله در دانش آموزان داشته است و این تاثیر در مرحله پیگیری نیز پایدار مانده است و این یافته، نشان دهنده اثربخشی پایدار اشعار ریاضی بر متغیرهای شناختی و خلاقیت دانش آموزان است. همچنین نتایج حاکی از آن است که اشعار ریاضی بر مولفه های مختلف خلاقیت ریاضی (از جمله سیالی، انعطاف پذیری، ابتکار و بسط) و مهارت حل مسئله (از جمله درک مسئله، طراحی راهبرد، اجرای راهبرد و بازنگری) تاثیر مثبت داشته است و بیشترین تاثیر بر مولفه های سیالی و ابتکار در خلاقیت ریاضی و مولفه طراحی راهبرد در حل مسئله مشاهده شده است و این یافته، نشان دهنده آن است که اشعار ریاضی با ایجاد فضای تفکر واگرا و ارائه چالش های متنوع، بیشترین تاثیر را بر جنبه های خلاقانه و راهبردی حل مسئله دارند. بررسی نقش تعدیل گر جنسیت نشان داد که اگرچه دختران در هر دو متغیر تاثیرپذیری بیشتری نشان دادند، اما این تفاوت از نظر آماری معنادار نبود و اشعار ریاضی برای هر دو گروه جنسیتی به یک اندازه اثربخش بوده است و این یافته، نشان دهنده فراگیری این روش و عدم وابستگی آن به جنسیت دانش آموزان است. تحلیل داده های کیفی حاصل از مشاهده رفتارهای دانش آموزان و مصاحبه با معلمان و دانش آموزان نشان داد که مهم ترین عوامل موثر بر افزایش خلاقیت ریاضی و مهارت حل مسئله در اشعار ریاضی شامل ایجاد تصاویر ذهنی خلاقانه، ارائه مسائل در قالب داستان و شعر، افزایش انگیزه و لذت یادگیری، کاهش اضطراب ریاضی و تقویت تفکر واگرا بوده است و دانش آموزان گزارش کردند که با استفاده از اشعار ریاضی، توانسته اند راه حل های خلاقانه تری برای مسائل پیدا کنند، از حل مسئله لذت بیشتری ببرند و اعتمادبه نفس خود را در ریاضیات افزایش دهند.

کلیدواژه ها:

اشعار ریاضی ، خلاقیت ریاضی ، حل مسئله ، دانش آموزان