نقش هوش مصنوعی در ارتقای حس کنجکاوی و اشتیاق به یادگیری در دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش هوش مصنوعی در ارتقای حس کنجکاوی و اشتیاق به یادگیری در دانش آموزان دوره متوسطه شهر تهران انجام شده است. این مطالعه به روش توصیفی-همبستگی با رویکرد کمی و با تاکید بر مدل سازی معادلات ساختاری انجام گردید و جامعه آماری آن شامل تمامی معلمان و دانش آموزان مدارس متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. یافته ها نشان داد که هوش مصنوعی نقش مثبت و معناداری در ارتقای حس کنجکاوی و اشتیاق به یادگیری دانش آموزان دارد و از میان مولفه های مختلف، شخصی سازی یادگیری، ارائه محتوای چالش برانگیز و متنوع، بازخورد فوری و تعاملی، و ایجاد محیط های یادگیری مبتنی بر کشف و کاوش، قوی ترین تاثیر را بر کنجکاوی و اشتیاق دانش آموزان داشته اند و این یافته، نشان دهنده ظرفیت بالای هوش مصنوعی در ایجاد انگیزه و علاقه به یادگیری از طریق فراهم کردن تجارب یادگیری شخصی سازی شده، چالش برانگیز و پویا است. همچنین نتایج حاکی از آن است که هوش مصنوعی با تحریک حس کنجکاوی طبیعی دانش آموزان از طریق ارائه مسائل جدید و پیچیده، ایجاد فرصت های کشف و کاوش، و ارائه بازخوردهای مثبت و تشویق کننده، به افزایش اشتیاق آنان برای یادگیری و مشارکت فعال در فرایند یاددهی-یادگیری منجر می شود و از این طریق، به بهبود کیفیت یادگیری و رشد همه جانبه آنان کمک می کند. بررسی نقش تعدیل گر جنسیت و سطح مهارت های فناورانه دانش آموزان نشان داد که جنسیت تاثیر معناداری بر اثربخشی هوش مصنوعی در ارتقای کنجکاوی و اشتیاق ندارد، اما سطح مهارت های فناورانه دانش آموزان با اثربخشی این رویکرد رابطه مثبت دارد و دانش آموزانی که مهارت های فناورانه بالاتری دارند، بهره بیشتری از هوش مصنوعی در ارتقای کنجکاوی و اشتیاق می برند و این یافته، نشان دهنده نقش سواد دیجیتال در بهره مندی از قابلیت های هوش مصنوعی است. تحلیل داده های کیفی حاصل از مصاحبه با معلمان و دانش آموزان نشان داد که مهم ترین کاربردهای هوش مصنوعی در ارتقای کنجکاوی و اشتیاق شامل ارائه محتوای شخصی سازی شده، طراحی چالش های متناسب با سطح توانایی، ایجاد بازی های آموزشی تعاملی، ارائه بازخوردهای فوری و مثبت، و تسهیل یادگیری مبتنی بر پروژه و کاوش بوده است و معلمان و دانش آموزان گزارش کردند که استفاده از هوش مصنوعی، کیفیت یادگیری را افزایش داده، انگیزه را بهبود بخشیده و فرایند یاددهی-یادگیری را جذاب تر و لذت بخش تر ساخته است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، کنجکاوی ، اشتیاق به یادگیری ، دانش آموزان ، شخصی سازی یادگیری