واکاوی مولفه های موثر بر خودکارآمدی تحصیلی در دانش آموزان مقطع متوسطه

خودکارآمدی تحصیلی یکی از مولفه های مهم در فرایند یادگیری و پیشرفت دانش آموزان است که بر میزان تلاش، انگیزش، مشارکت، پشتکار و نحوه مواجهه آنان با چالش های آموزشی تاثیر می گذارد. دوره متوسطه به دلیل افزایش پیچیدگی فعالیت های درسی، فشارهای آموزشی، تغییرات روانی اجتماعی و ضرورت تصمیم گیری درباره مسیر تحصیلی آینده، از دوره های حساس در شکل گیری باورهای خودکارآمدی محسوب می شود. پژوهش حاضر با هدف واکاوی مولفه های موثر بر خودکارآمدی تحصیلی در دانش آموزان مقطع متوسطه انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، مروری توصیفی است و اطلاعات مورد نیاز با بررسی و تحلیل مطالعات علمی مرتبط گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی طبقه بندی شد. یافته ها نشان داد که خودکارآمدی تحصیلی تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل فردی، انگیزشی، هیجانی، خانوادگی، آموزشی، مدرسه ای و اجتماعی قرار دارد. در سطح فردی، تجربه موفقیت، خودتنظیمی، هدف گذاری، انگیزش تحصیلی و مدیریت هیجانات از مولفه های مهم شناسایی شده بودند. در سطح محیطی نیز حمایت خانواده، کیفیت ارتباط معلم با دانش آموز، بازخورد آموزشی، روش های تدریس فعال، فضای مدرسه، احساس تعلق و روابط مثبت با همسالان نقش قابل توجهی داشتند. همچنین نتایج نشان داد تقویت خودکارآمدی می تواند با افزایش انگیزش، مشارکت، پشتکار و استفاده موثرتر از راهبردهای یادگیری همراه باشد و از این طریق زمینه بهبود عملکرد تحصیلی را فراهم کند. بر اساس یافته ها، تقویت خودکارآمدی نیازمند رویکردی چندسطحی و هماهنگ میان دانش آموز، خانواده، معلم و مدرسه است. توجه به تجربه موفقیت، آموزش مهارت های خودتنظیمی، ارائه بازخورد سازنده و ایجاد محیط آموزشی حمایتگر می تواند در ارتقای خودکارآمدی تحصیلی دانش آموزان متوسطه موثر باشد.

کلیدواژه ها:

خودکارآمدی تحصیلی ، دانش آموزان متوسطه ، انگیزش تحصیلی ، خودتنظیمی ، عملکرد تحصیلی ، عوامل آموزشی