بررسی چالش های قراردادهای هوشمند در بستر معاملات اینترنتی در ایران

چکیده گسترش فناوری های نوین و توسعه روزافزون تجارت الکترونیکی، زمینه ساز ظهور شیوه های جدیدی از انعقاد و اجرای قراردادها شده است. یکی از مهم ترین این تحولات، شکل گیری قراردادهای هوشمند است که با بهره گیری از بسترهای دیجیتال، به ویژه فناوری بلاکچین، امکان اجرای خودکار تعهدات قراردادی را فراهم می آورند. این قراردادها اگرچه از حیث سرعت، شفافیت، کاهش هزینه های معاملاتی و حذف برخی واسطه ها دارای مزایای قابل توجهی هستند، اما از منظر حقوقی با چالش ها و ابهامات متعددی نیز مواجه اند. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از ابزار کتابخانه ای، به بررسی مهم ترین چالش های حقوقی قراردادهای هوشمند در بستر معاملات اینترنتی با تاکید بر حقوق ایران می پردازد. مسئله اصلی این است که قواعد عمومی قراردادها در حقوق ایران تا چه میزان قابلیت انطباق با قراردادهای هوشمند را دارند و چه خلاها و دشواری هایی در این زمینه وجود دارد. یافته های تحقیق نشان می دهد که اگرچه اصول کلی حقوق قراردادها، از جمله اصل حاکمیت اراده، لزوم وفای به عهد و اعتبار ایجاب و قبول الکترونیکی، تا حدی قابلیت تسری به قراردادهای هوشمند را دارند، اما در موضوعاتی نظیر احراز قصد و رضای واقعی طرفین، امکان اعمال خیارات، مسئولیت ناشی از خطاهای فنی و کدنویسی، نحوه اثبات قرارداد و تعیین قانون حاکم، ابهام های جدی وجود دارد. در نتیجه، به نظر می رسد که قواعد موجود به تنهایی پاسخگوی تمام مسائل ناشی از این نوع قراردادها نیست و ضرورت تبیین دقیق تر مبانی حقوقی و تدوین مقررات متناسب با ویژگی های قراردادهای هوشمند در نظام حقوقی ایران احساس می شود.

کلیدواژه ها:

قرارداد هوشمند ، معاملات اینترنتی ، حقوق ایران ، بلاکچین ، چالش های حقوقی