خشونت مامایی و بدرفتاری در حین زایمان: مروری روایتی بر شیوع جهانی، عوامل تعیین کننده، پیامدها و پیامدهای آن برای سلامت مادران

چکیده زمینه: خشونت مامایی و بدرفتاری در حین زایمان به عنوان یکی از جدی ترین چالش های سلامت عمومی و نقض حقوق بشر در حوزه ی سلامت باروری شناخته شده است. این پدیده شامل طیف وسیعی از رفتارهای نامناسب، غفلت، اجبار و سوءرفتار فیزیکی، کلامی و روانی در طی بارداری، زایمان و دوران پس از زایمان می شود و پیامدهای جبران ناپذیری برای سلامت جسمی و روانی مادران و نوزادان به همراه دارد. هدف: این مطالعه ی مروری روایتی با هدف بررسی جامع شیوع جهانی، عوامل تعیین کننده، پیامدها و مداخلات موثر در زمینه ی خشونت مامایی و بدرفتاری در حین زایمان انجام شده است. روش ها: جستجو در پایگاه های داده ی معتبر شامل PubMed، Scopus، Web of Science و Google Scholar برای مقالات منتشرشده بین سال های2010 تا 2026 انجام شد. کلید واژه ها شامل Obstetric violence, Mistreatment during childbirth, Respectful maternity care, Childbirth experience برای جستجو استفاده شدند. مطالعات اصیل، مرورهای نظام مند، متاآنالیزها و مطالعات کیفی با تمرکز بر شیوع، عوامل خطر، پیامدها یا مداخلات مرتبط با خشونت مامایی وارد بررسی شدند. یافته های کلیدی: شیوع جهانی خشونت مامایی بین 54 تا 59 درصد متغیر است و بیش از نیمی از زنان در سراسر جهان حداقل یک نوع بدرفتاری را در حین زایمان تجربه می کنند (Hakimi et al., 2025; Mirzania et al., 2025). شایع ترین اشکال آن شامل مراقبت بدون رضایت آگاهانه (33 تا 37 درصد)، سوءرفتار فیزیکی (24 تا 28 درصد)، خشونت کلامی (19 تا 24 درصد) و محرومیت از همراه در زایمان (51.5 درصد) است (Hakimi et al 2025) عوامل خطر اصلی شامل وضعیت اقتصادی-اجتماعی پایین، تحصیلات محدود، زایمان واژینال، زایمان در بیمارستان های دولتی، عوارض زایمان و عدم حضور همراه در زایمان هستند (Da Costa Fernandes et al., 2023; Gebeyehu et al., 2023). خشونت مامایی با افزایش خطر افسردگی پس از زایمان، اختلال استرس پس از سانحه، کاهش تمایل به بارداری مجدد و کاهش مراجعه به خدمات بهداشتی همراه است Silva-Fernandez et al) 2023 . (مداخلات موثر شامل آموزش ارائه دهندگان خدمات، بهبود ارتباط بیمار-ارائه دهنده، تضمین حریم خصوصی و حضور همراه در زایمان می باشد (Yalley et al., 2024). نتیجه گیری: خشونت مامایی یک پدیده ی شایع، چندبعدی و جهانی با پیامدهای جدی برای سلامت مادران، نوزادان و نظام های سلامت است. حذف این پدیده نیازمند رویکردی جامع، چندسطحی و مبتنی بر حقوق بشر است که توانمندسازی زنان، آموزش و حمایت از کادر درمان، اصلاحات سیستمی و تغییرات فرهنگی را در بر گیرد. سیاست گذاران سلامت باید با تصویب قوانین حمایتی و تخصیص منابع کافی، گام های اساسی در جهت تحقق مراقبت های محترمانه و باکرامت برای تمام زنان در سراسر جهان بردارند.