ارائه چارچوبی برای مدیریت یکپارچه محیط زیست و فضاهای عمومی شهری تهران (بررسی نمونه های موفق از تجارب بین المللی)

کلان شهر تهران به عنوان پایتخت و پرجمعیت ترین شهر ایران، با انبوهی از چالش های زیست محیطی از جمله آلودگی هوا، جزایر حرارتی شهری، کمبود آب، توزیع ناعادلانه فضای سبز و نابرابری در دسترسی به فضاهای عمومی مواجه است. با این حال، مدیریت محیط زیست و فضاهای عمومی در تهران به طور سنتی به صورت بخشی، پراکنده و فاقد یکپارچگی لازم انجام شده است. پژوهش حاضر با هدف ارائه چارچوبی بومی و عملیاتی برای مدیریت یکپارچه محیط زیست و فضاهای عمومی شهری تهران انجام شده است. با استفاده از رویکرد ترکیبی (تحلیل اسناد، مصاحبه با خبرگان و بررسی تطبیقی الگوهای موفق بین المللی شامل تجارب سنگاپور، کپنهاگ، مدلین، سئول، پورتلند، بارسلون، وین و بارانکیلا)، چارچوب پیشنهادی بر اساس پنج مولفه کلیدی شامل حکمرانی مشارکتی، زیرساخت های سبز و مبتنی بر طبیعت، عدالت محیط زیستی و دسترسی همگانی، پایش و مدیریت هوشمند داده بنیان و تاب آوری اقلیمی تدوین شده است. این چارچوب با الگوی «یک هسته، دو بال، سه سطح، چهار سازوکار و پنج اقدام»، یکپارچگی نهادی، فضایی و اجتماعی را توامان مدنظر قرار داده و الگویی عملیاتی برای تبدیل فضاهای عمومی به کانون های تاب آوری و توسعه پایدار شهری ارائه می دهد. نتایج نشان می دهد که پیاده سازی این چارچوب نیازمند اصلاحات نهادی، مشارکت فعال شهروندان، بازنگری در قوانین و مقررات، و ایجاد سیستم پایش یکپارچه است. چارچوب پیشنهادی قابلیت تعمیم به سایر کلان شهرهای واقع در مناطق خشک و نیمه خشک جهان را دارا می باشد.

کلیدواژه ها:

مدیریت یکپارچه محیط زیست ، فضاهای عمومی شهری ، تهران ، حکمرانی مشارکتی ، زیرساخت های سبز ، عدالت محیط زیستی ، تاب آوری اقلیمی ، تجارب بین المللی