بررسی تاثیر آموزش خودمراقبتی مبتنی بر الگوی خودمراقبتی اورم بر کیفیت زندگی نوجوانان مبتلا به دیابت نوع یک: یک کارآزمایی بالینی تصادفی شده

مقدمه و هدف: دیابت از شایع ترین بیماری های مزمن در جهان می تواند کیفیت زندگی بیماران را تحت تاثیر قرار دهد. نوجوانان مبتلا به دیابت نوع یک با مشکلاتی همچون افسردگی، اضطراب، چاقی و کاهش تحرک مواجه اند که منجر به کاهش کیفیت زندگی آنها می شود. خودمراقبتی یکی از ارکان مهم در مدیریت این بیماری است و آموزش مبتنی بر الگوی خودمراقبتی اورم توسط پرستاران می تواند رویکردی موثر برای ارتقا کیفیت زندگی این بیماران به شمار رود. از این رو مطالعه حاضر با هدف تعیین تاثیر برنامه خودمراقبتی مبتنی بر الگوی اورم بر کیفیت زندگی نوجوانان مبتلا به دیابت نوع ۱ طراحی شده است. مواد و روش کار: این کارآزمایی بالینی تصادفی شده با کد اخلاق ۱۳۹۷.۴۰۳.IR.GUMS.REC بر روی ۸۰ نوجوان مبتلا به دیابت نوع ۱ که با تخصیص تصادفی به دو گروه مداخله (۴۰ نفر) و کنترل (۴۰ نفر) تقسیم شدند، انجام گردید. نمونه های پژوهش شامل نوجوانان دختر و پسر مبتلا به دیابت نوع ۱ بودند که در بازه سنی ۱۱ تا ۱۸ سال قرار داشتند فاقد اختلالات روانی و مایل به مشارکت در مطالعه بودند. گروه مداخله هشت جلسه آموزشی ساختار یافته بر اساس مدل خودمراقبتی اورم و گروه کنترل آموزش های روتین استاندارد دریافت کردند. ابزار جمع آوری داده ها شامل پرسشنامه اطلاعات جمعیت شناختی، پرسشنامه وضعیت سلامت اورم و پرسشنامه کیفیت زندگی ۳۶-SF بود که طی دو نوبت با فاصله زمانی ۳ ماه پس از مداخله اخذ گردید. تجزیه و تحلیل داده ها از طریق آزمون های آماری توصیفی و تحلیلی تحت نرم افزار SPSS نسخه ۱۶ انجام شد. یافته ها: نتایج نشان داد که گرچه در ابعاد جسمی و روانی کیفیت زندگی قبل از مداخله بین دو گروه تفاوت آماری معنی داری وجود نداشت اما بعد مداخله تفاوت آماری معنی دار و قابل توجهی در تغییر نمرات مربوط به بعد جسمی (p=۰.۰۳) و بعد روانی (p=۰.۰۲) بین دو گروه مشاهده شد؛ و افراد در گروه مداخله بهبودی در ابعاد کیفیت زندگی نشان دادند (p=۰.۰۵). نتیجه گیری: نتایج حاصله تایید می نماید که با توجه به اینکه تئوری خودمراقبتی اورم بر توانایی ها و نیازهای هر یک از افراد تاکید دارد؛ طراحی و به کارگیری برنامه خودمراقبتی مبتنی بر الگوی اورم بر اساس نیازهای آموزشی و با توجه به اصول آموزش به بیمار می تواند بر ابعاد جسمی و روانی کیفیت زندگی بیماران نوجوانان مبتلا به دیابت نوع ۱ که هر یک دارای نیازهای منحصر به فرد و اختصاصی مرتبط با این دوره مهم از رشد و تکامل هستند موثر باشد.

کلیدواژه ها:

دیابت ، خود مراقبتی ، نوجوانی ، کیفیت زندگی ، اورم