تحلیل شکاف (GAP Analysis) میان استانداردهای بین المللی پایش نشتی گاز و رویه های موجود پایش محیطی در تاسیسات پتروشیمی (مطالعه موردی: پتروشیمی مارون - ماهشهر)

پایش و کنترل نشتی گاز در صنایع پتروشیمی به عنوان یکی از مهم ترین الزامات مدیریت زیست محیطی و ایمنی صنعتی نقش تعیین کننده ای در کاهش انتشار آلاینده ها، پیشگیری از حوادث و ارتقای پایداری فرایندهای صنعتی دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل شکاف میان استانداردهای بین المللی پایش نشتی گاز و رویه های موجود پایش محیطی در مجتمع پتروشیمی مارون ماهشهر انجام شده است. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از حیث ماهیت، توصیفی-تحلیلی بوده و در آن از رویکرد تحلیل شکاف (Gap Analysis) برای ارزیابی میزان انطباق وضعیت موجود با الزامات استانداردهای بین المللی استفاده شده است. داده های مورد نیاز پژوهش از طریق مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد و گزارش های فنی، تحلیل دستورالعمل های بین المللی و مرور منابع علمی معتبر گردآوری شد. در این راستا استانداردها و دستورالعمل هایی نظیر EPA Method ۲۱، برنامه LDAR، استاندارد ISO ۱۴۰۰۱ و راهنماهای API به عنوان چارچوب مرجع مورد بررسی قرار گرفتند. یافته های پژوهش نشان داد که اگرچه در پتروشیمی مارون اقداماتی نظیر انجام بازدیدهای دوره ای، ثبت داده های زیست محیطی و اجرای برنامه های تعمیر و نگهداری صورت می گیرد اما میان وضعیت فعلی و الزامات استانداردهای جهانی شکاف معناداری وجود دارد. مهم ترین شکاف های شناسایی شده شامل نبود استقرار کامل برنامه LDAR، وابستگی به روش های دستی و متناوب، فقدان سامانه یکپارچه مدیریت داده های پایش، پوشش ناکامل تجهیزات فرایندی، محدودیت در تحلیل داده های زیست محیطی و ضعف در آموزش تخصصی کارکنان بود. همچنین نتایج نشان داد که عدم یکپارچگی میان فرآیندهای پایش، مستندسازی و مدیریت زیست محیطی می تواند موجب کاهش اثربخشی کنترل آلاینده ها و افزایش ریسک های ایمنی و زیست محیطی شود. بر اساس نتایج تحقیق، توسعه سامانه های پایش هوشمند، استفاده از فناوری های نوین نظیر حسگرهای آنلاین و دوربین های OGI، استقرار کامل برنامه LDAR، تقویت زیرساخت های مدیریت داده و همسوسازی ساختار مدیریتی با استانداردهای بین المللی از مهم ترین راهکارهای کاهش شکاف های موجود محسوب می شود. نتایج این پژوهش می تواند به عنوان چارچوبی کاربردی برای ارتقای عملکرد زیست محیطی و بهبود نظام پایش نشتی گاز در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی کشور مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تحلیل شکاف ، پایش نشتی گاز ، استانداردهای بین المللی ، مدیریت زیست محیطی ، صنایع پتروشیمی