ارزیابی ریسک سلامت ناشی از مواجهه استنشاقی با بنزن در جایگاههای عرضه سوخت منطقه ۴ تهران بر پایه داده های مدل سازی پراکنش

بنزن یکی از مهمترین ترکیبات آلی فرار (VOCs) است که به دلیل انتشار از جایگاه های عرضه سوخت، تردد وسایل نقلیه و فرآیندهای تبخیر بنزین به عنوان یکی از آلاینده های مهم هوای شهری شناخته می شود. این آلاینده به دلیل اثرات سرطان زایی و غیرسرطان زایی تهدیدی جدی برای سلامت انسان، به ویژه کارکنان جایگاه های عرضه سوخت و ساکنان مناطق مجاور محسوب می شود. هدف از این پژوهش ارزیابی ریسک سلامت ناشی از مواجهه استنشاقی با بنزن برای کارکنان جایگاه های عرضه سوخت و ساکنان منطقه ۴ تهران با استفاده از داده های غلظت گزارش شده در یک مطالعه پیشین است. در این پژوهش داده های میانگین سالیانه غلظت بنزن در ۱۱ جایگاه عرضه سوخت از نتایج یک مطالعه میدانی مبتنی بر اندازه گیری و مدل سازی پراکنش آلاینده استخراج و به عنوان داده های ورودی مورد استفاده قرار گرفت. ارزیابی ریسک سلامت بر اساس دستورالعمل سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا (US EPA) و سامانه IRIS انجام شد. برای کارکنان، سناریوی مواجهه شامل ۸ ساعت حضور، روزانه ۲۵۰ روز در سال و ۳۰ سال سابقه کاری در نظر گرفته شد. برای ساکنان نیز با استناد به نتایج مطالعه مرجع مبنی بر کاهش غلظت بنزن در فاصله ۵۰ تا ۳۰۰ متری جایگاه ها مقدار میانگین ۰.۶ میکروگرم بر متر مکعب به عنوان غلظت مواجهه فرض و سناریوی مواجهه شامل ۱۲ ساعت حضور روزانه ۳۵۰ روز در سال و ۷۰ سال طول عمر در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد میانگین ریسک سرطان زایی کارکنان برابر با ۲.۲۴×۱۰^-۶ و برای ساکنان برابر با ۶.۸۶×۱۰^-۶ است. همچنین شاخص خطر غیر سرطان زایی برای کارکنان و ساکنان به ترتیب ۰.۰۲۸ و ۰.۰۹۶ به دست آمد که در هر دو گروه کمتر از مقدار معیار (۱)HQ) است. نتایج این پژوهش نشان می دهد اگرچه ریسک غیر سرطان زایی ناشی از مواجهه با بنزن در محدوده قابل قبول قرار دارد، اما ریسک سرطان زایی در هر دو گروه در محدوده ۱۰^-۶ قرار گرفته و بیانگر وجود ریسک بالقوه ناشی از مواجهه طولانی مدت با این آلاینده است. بنابراین اجرای برنامه های کنترلی نظیر توسعه سامانه های بازیافت بخارات بنزین، پایش مستمر کیفیت هوا و کاهش انتشار آلاینده در جایگاه های عرضه سوخت می تواند در کاهش مخاطرات سلامت ناشی از بنزن موثر باشد.

کلیدواژه ها:

بنزن ، ارزیابی ریسک ، سلامت ، ریسک سرطان زایی ، ریسک غیر سرطان زایی ، جایگاه عرضه سوخت ، منطقه ۴ تهران