تحلیلی بر برنامه ریزی شهری با نگاهی به طرح بهسازی و نوسازی بافت فرسوده در مدیریت شهری

بازآفرینی شهری به یکی از موضوعات کلیدی در سراسر جهان بدل شده است؛ چراکه شهرها با زیرساخت های فرسوده، نابرابری های اجتماعی-اقتصادی، چالش های محیط زیستی و ضرورت حفاظت از میراث فرهنگی دست وپنجه نرم می کنند این مقاله مروری، تحلیلی تطبیقی از رویکردها و تجارب جهانی در زمینه بازآفرینی شهری ارائه می دهد و بر درس هایی تمرکز دارد که برای ایران قابل استفاده است. در این مقاله پس از بیان ضرورت نوسازی و بهسازی در اوضاع کنونی به ذکر نظریه ها و دیدگاه های مطرح شده در نوسازی و بهسازی بافت های قدیمی پرداخته شده است. سپس عوامل و ارکان موثر بر فرایند نوسازی و بهسازی شهری از نقطه نظر جایگاه و نقش مردم، دولت و مدیریت شهری، برنامه ریزان و طراحان شهری مورد بررسی قرار گرفته است و اینکه این ارکان به چه نحو و صورتی در نوسازی و بهسازی بافت های قدیمی می توانند موثر باشند. فرسودگی ساختمان ها و محله ها در نابرابری میان خدمات عرضه شده توسط بافت و نیاز امروز نمود می یابد. بافت های فرسوده شهری که ساکنان بسیاری را نیز در خود جای داده است دارای شرایط بحرانی می باشند. بافت های فرسوده شهری در فرایند زمانی شکل گرفته و امروزه در محاصره تکنولوژی عصر حاضر و توسعه شهری جدید گرفتار شده اند و از لحاظ ساختاری و عملکردی دچار کمبودهایی می باشند که نمی توانند جوابگوی نیاز ساکنین خود باشند. آسیب پذیری خانه های بافت های فرسوده در برابر زلزله کاملا جدی است. زیرساخت های بافت فرسوده از متوسط شهر بسیار کمتر است و فقر اقتصادی در بافت های فرسوده، توان مشارکت و نظارت مردم را سلب کرده است. در توسعه پایدار شهرها، توجه به بافت های فرسوده و نوسازی و بهسازی آن ها بسیار قابل توجه می باشد. هدف اصلی این نوشتار بررسی توانمندسازی بافت های فرسوده می باشد و در این راستا ضمن مروری بر تعاریف فرسودگی از منظر علمی و حقوقی، نوسازی بافت های فرسوده به عنوان یکی از مولفه های قابل توجه در توسعه پایدار مورد بررسی قرار می گیرد. این مقاله در پایان، توصیه های سیاستی برای متخصصان ایرانی ارائه می دهد که از جمله شامل به کارگیری الگوهای مشارکت دولتی-خصوصی-مردمی، تقویت نهادهای محلی و توجه به ابعاد اجتماعی-فرهنگی در طراحی و اجرا است. با برجسته سازی این بینش ها، مقاله درصدد است تحول رویکرد بازآفرینی شهری در شهرهای ایران و فراتر از آن را به سوی مدل های سازگارتر، فراگیرتر و پایدارتر تشویق کند.

کلیدواژه ها:

نوسازی و بهسازی ، توسعه پایدار ، برنامه ریزی شهری ، مدیریت شهری