هوش مصنوعی و بازتعریف قدرت در امنیت ملی: همگرایی جنگ های شناختی و سایبری در نظام بین الملل

تحول شتابان هوش مصنوعی در بستر تحول دیجیتال، منطق قدرت در امنیت ملی را از الگوهای سخت افزارمحور و سرزمینی به سوی اکوسیستم های داده محور، شبکه ای و شناخت پایه سوق داده است. با وجود گسترش ادبیات مربوط به هوش مصنوعی، امنیت سایبری و جنگ شناختی، پیوند میان این حوزه ها و نقش آن ها در بازتعریف قدرت در نظام بین الملل، کمتر در قالبی تلفیقی و نظری تحلیل شده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین سازوکارهای بازتعریف قدرت توسط هوش مصنوعی و بررسی پیامدهای آن در همگرایی جنگ های شناختی و سایبری انجام شده است. پرسش اصلی پژوهش آن است که هوش مصنوعی چگونه از طریق همگرایی عملیات شناختی و سایبری، موازنه قدرت و منطق بازدارندگی را در عصر تحول دیجیتال بازآرایی می کند؟ این پژوهش از نظر هدف، بنیادی-تبیینی و از نظر روش، کیفی-تحلیلی است. داده ها از طریق مرور هدفمند اسناد راهبردی، گزارش های امنیتی و متون علمی معتبر در بازه ۲۰۱۸–۲۰۲۵ گردآوری و با استفاده از تحلیل مضمون راهبردی در چارچوبی تلفیقی از رئالیسم تهاجمی، سازه انگاری و نظریه امنیتی سازی تحلیل شدند. یافته ها نشان می دهد هوش مصنوعی با خودکارسازی تصمیم گیری، تحلیل کلان داده، شخصی سازی روایت ها و تسریع چرخه کنش-واکنش، قدرت را از سطح سخت افزاری به سطح الگوریتمی، ادراکی و گفتمانی منتقل کرده است. این تحول ضمن کاهش هزینه مداخله، افزایش قابلیت انکارپذیری و تشدید عملیات ترکیبی، ابهام راهبردی را افزایش داده و مرزهای سنتی میان صلح و جنگ را تضعیف کرده است. در نتیجه، امنیت ملی در عصر تحول دیجیتال مستلزم حکمرانی چندسطحی، تاب آوری شناختی-سایبری، تنظیم گری هوشمند و بازتعریف بازدارندگی در برابر تهدیدات داده محور است. در این چارچوب، قدرت در نظام بین الملل بیش از گذشته به ظرفیت کنترل داده، مدیریت ادراک و برتری الگوریتمی وابسته شده است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، جنگ شناختی ، امنیت سایبری ، تحول دیجیتال ، بازتعریف قدرت