ارزیابی ریسک سرطانی و غیرسرطانی نیتروزامین ها در فرآورده های گوشتی (سوسیس و کالباس) تولیدی کارخانجات تهران

روند رو به رشد مصرف فرآورده های گوشتی حرارت دیده و پیامد آن مبنی بر تشکیل ترکیبات نیتروزامین، به یکی از چالش ها و نگرانی های جدی در حوزه سلامت عمومی تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کمی ریسک سرطانی و غیرسرطانی ناشی از مواجهه با نیتروزامین ها (به ویژه ترکیب -N نیتروزودی پروپیل آمین یا NDpA) در سوسیس و کالباس های تولیدی سه کارخانه منتخب (A، B و C) در شهر تهران انجام شد. این مطالعه توصیفی-تحلیلی بر پایه داده های ثانویه استوار است. برای برآورد میزان دریافت روزانه مزمن (CDI)، ریسک سرطانی (CR) و شاخص خطر غیرسرطانی (HQ) در جمعیت بزرگسالان، از مدل های قطعی ارزیابی ریسک آژانس حفاظت محیط زیست آمریکا (USEPA) استفاده گردید. یافته ها نشان داد که میانگین غلظت آلاینده NDpA در محصولات این کارخانجات در محدوده ۰.۰۰۵ تا ۰.۰۵۲۳ میلی گرم بر کیلوگرم متغیر است. نتایج ارزیابی ریسک غیرسرطانی حاکی از آن بود که مقادیر شاخص خطر (HQ) در تمامی نمونه ها کمتر از عدد ۱ بوده (حداکثر ۰.۲۵۱۳) و در محدوده کاملا ایمن قرار دارد. با این حال، ارزیابی ریسک سرطانی نشان داد که سطح خطر در محصولات کارخانه (۶.۱۴×۱۰-۵) A و کارخانه (۲.۸۷×۱۰-۵) C به میزان قابل توجهی فراتر از حد مجاز بین المللی (۱.۰×۱۰-۶) است و حتی میزان خطر در محصولات کارخانه B نیز از آستانه مجاز تجاوز کرده است. در نتیجه، اگرچه مصرف این محصولات تهدید غیرسرطانی حادی در پی ندارد، اما مواجهه رژیمی بلندمدت با آنها پتانسیل بالایی برای تشدید ریسک بیماری های نئوپلاستیک دارد. بر این اساس، بازنگری سخت گیرانه استانداردهای ملی، کاهش سقف مجاز نیتریت و الزام به افزودن ترکیبات کاهنده مانند آنتی اکسیدان ها در فرمولاسیون صنعتی امری ضروری است.

کلیدواژه ها:

ارزیابی ریسک سلامت ، نیتروزامین های فرار ، فرآورده های گوشتی ، ریسک سرطانی ، نیتریت