بررسی تنوع ژنتیکی و انتخاب ژنوتیپ های پرمحصول جو با استفاده از تجزیه به مولفه های اصلی

به منظور بررسی تنوع ژنتیکی و انتخاب ژنوتیپ های پرمحصول جو با کمک از تجزیه به مولفه های اصلی، ۲۰ ژنوتیپ جو، در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در ۴ تکرار در سال زراعی ۱۴۰۳ در مرکز تحقیقات کشاورزی بروجرد اجرا گردید. در این تحقیق صفات: ارتفاع بوته، روز تا سنبله دهی، روز تا رسیدن، طول پدانکل، طول سنبله، طول ریشک، عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه، عملکرد کاه، وزن هکتولیتر، وزن هزار دانه، وزن سنبله، روز تا ساقه دهی، طول برگ پرچم، عرض برگ پرچم، مساحت برگ پرچم، تعداد دانه در سنبله و شاخص برداشت در هکتار مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اختلاف معنی داری در سطح احتمال ۱ و ۵ درصد بین ژنوتیپ ها از نظر صفات مورد بررسی به جز دو صفت طول ریشک و روز تا ساقه دهی وجود دارد. نتایج بررسی همبستگی ساده صفات نشان داد که بین عملکرد دانه در هکتار با وزن هزار دانه، طول برگ پرچم و عرض برگ پرچم همبستگی منفی وجود دارد و همچنین همبستگی مثبتی بین عملکرد دانه و وزن هکتولیتر، وزن سنبله، روز تا ساقه دهی، مساحت برگ پرچم، تعداد دانه در سنبله و شاخص برداشت وجود دارد. با استفاده از روش تجزیه علیت، نسبت به تجزیه ضرایب همبستگی بین صفات به اثرات مستقیم و غیرمستقیم اقدام گردید. در تجزیه به مولفه های اصلی مولفه هایی که مقادیر ویژه بیشتر از یک داشتند انتخاب شدند، در مجموع ۶ مولفه انتخاب شد که حدود ۸۹ درصد از واریانس کل متغیرها را توجیه نمودند. به منظور گروه بندی ژنوتیپ ها از تجزیه کلاستر به روش Ward استفاده گردید. ژنوتیپ ها در ۳ کلاستر قرار گرفتند. با توجه به حداکثر فاصله ژنتیکی بین ژنوتیپ های کلاستر ۱ و ۲، از ژنوتیپ های این دو کلاستر به منظور دورگ گیری و استفاده از حداکثر هتروزیس در مورد عملکرد و سایر صفات مهم زراعی می توان استفاده به عمل آورد. نتایج تجزیه علیت نشان داد که عملکرد بیولوژیک و عملکرد کاه مهم ترین اجزاء توجیه کننده عملکرد بودند. در بررسی وراثت پذیری عمومی صفات مورد بررسی مشخص گردید بیشترین وراثت پذیری عمومی مربوط به صفت عملکرد دانه (۶۴.۷۷=) و کمترین وراثت پذیری عمومی مربوط به صفت روز تا سنبله دهی (۰.۶۲=) می باشد.

کلیدواژه ها:

جو ، تنوع ژنتیکی ، عملکرد ، تجزیه واریانس ، تجزیه علیت ، تجزیه به مولفه های اصلی