مطالعه وضعیت امکانات آزمایشگاهی در مدارس دوره دوم متوسطه استان ایلام

پژوهش حاضر با هدف ارزیابی وضعیت برخورداری مدارس دوره دوم متوسطه استان ایلام از امکانات آزمایشگاهی، سنجش فاصله وضعیت موجود با نیازهای فعالیت های عملی کتاب های درسی و بررسی میزان بهره برداری واقعی دانش آموزان از آزمایشگاه انجام شد. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–پیمایشی و مقطعی بود. جامعه پژوهش مدارس دوره دوم متوسطه استان ایلام بود و نمونه گیری به شیوه خوشه ای چندمرحله ای انجام گرفت. داده های نهایی شامل ۴۸ مدرسه، ۵۷۶ دانش آموز و ۹۶ دبیر بود. نیازهای وضعیت مطلوب از تحلیل فعالیت های عملی کتاب های زیست شناسی، شیمی، فیزیک، زمین شناسی و کتاب آزمایشگاه علوم تجربی استخراج شد. برای گردآوری داده ها از فهرست وارسی وضعیت مطلوب، مشاهده مستقیم امکانات مدارس، پرسشنامه ۷۰ گویه ای دانش آموزان و پرسشنامه دبیران استفاده شد. پایایی ابعاد پرسشنامه دانش آموزان با آلفای کرونباخ بین ۰٫۸۴ تا ۰٫۹۳ و آلفای کل ۰٫۹۴ تایید شد. یافته ها نشان داد شاخص کلی برخورداری مدارس ۵۴٫۸ درصد و شکاف جامع وضعیت موجود و مطلوب ۴۵٫۲ درصد است. زیست شناسی با ۶۲٫۷ درصد بیشترین و زمین شناسی با ۴۵ درصد کمترین برخورداری را داشت؛ مقادیر فیزیک و شیمی به ترتیب ۵۸ و ۵۳٫۳ درصد بود. اولویت های اصلی کمبود، تجهیزات و نمونه های زمین شناسی، تجهیزات ایمنی و بهداشت و تجهیزات و مواد شیمیایی بودند. میانگین استفاده واقعی از آزمایشگاه ۲٫۸۴ از ۵ به دست آمد و نمایش آزمایش توسط دبیر و مشارکت گروهی هدایت شده الگوهای غالب اجرا بودند. میان برخورداری کلی و استفاده واقعی رابطه مثبت و معناداری مشاهده شد (r=۰٫۴۶، p=۰٫۰۰۱). همچنین تفاوت شهرستان ها از نظر برخورداری معنادار بود (F=۳٫۲۱، p=۰٫۰۰۴)، در حالی که تفاوت استفاده میان مدارس دولتی و غیردولتی در سطح ۰٫۰۵ معنادار نبود. دانش آموزان پیامدهای یادگیری و انگیزشی آزمایشگاه را مطلوب ارزیابی کردند، اما حجم زیاد محتوای درسی، تاکید بر کنکور، کمبود مواد مصرفی، تراکم کلاس و کمبود تجهیزات را از مهم ترین موانع دانستند. نتایج بر ضرورت گذار از سیاست صرفا تجهیزمحور به مدیریت چرخه کامل نیازسنجی، تامین، ایمنی، نگهداری، بهره برداری و پایش تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

امکانات آزمایشگاهی ، فعالیت عملی ، آموزش علوم ، تحلیل شکاف ، بهره برداری از آزمایشگاه ، مدارس دوره دوم متوسطه.