نقش جو عاطفی کلاس و رابطه معلم-شاگرد در پیش بینی احساس تعلق به مدرسه

احساس تعلق به مدرسه یکی از مفاهیم بنیادین در روان شناسی تربیتی و سلامت روان دانش آموزان محسوب می شود که پیامدهای گسترده ای بر عملکرد تحصیلی، رفتارهای اجتماعی و بهزیستی روان شناختی آنان دارد. پژوهش های معاصر نشان داده اند که عوامل محیطی و بین فردی درون کلاس درس، به ویژه جو عاطفی حاکم بر کلاس و کیفیت رابطه معلم-شاگرد، از قوی ترین پیش بینی کننده های احساس تعلق به مدرسه هستند. هدف مقاله حاضر، بررسی نظام مند نقش جو عاطفی کلاس و رابطه معلم-شاگرد در پیش بینی احساس تعلق به مدرسه با استفاده از مرور جامع پژوهش های داخلی و خارجی انجام شده در دو دهه اخیر است. یافته ها نشان می دهد که جو عاطفی مثبت کلاس که با احترام متقابل، حمایت عاطفی، امنیت روان شناختی و تعاملات گرم و صمیمانه مشخص می شود، به طور مستقیم و غیرمستقیم از طریق افزایش انگیزش، مشارکت فعال و کاهش اضطراب و تنش های بین فردی، به تقویت احساس تعلق دانش آموزان به مدرسه منجر می شود. همچنین، رابطه معلم-شاگرد به عنوان یکی از مولفه های محوری جو عاطفی کلاس، با تاثیر بر نیازهای اساسی روان شناختی دانش آموزان (نیاز به ارتباط، شایستگی و استقلال)، نقش میانجی گر مهمی در این فرایند ایفا می کند. مطالعات طولی و فراتحلیل ها حاکی از آن است که کیفیت رابطه معلم-شاگرد قوی ترین متغیر پیش بینی کننده احساس تعلق به مدرسه محسوب می شود و این رابطه از ماهیتی پویا و دوسویه برخوردار است. بر اساس یافته ها، مداخلات تربیتی با محوریت بهبود جو عاطفی کلاس و ارتقای کیفیت روابط معلم-شاگرد، می تواند به عنوان راهبردی موثر در افزایش احساس تعلق به مدرسه و در نتیجه بهبود پیامدهای تحصیلی و روان شناختی دانش آموزان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

جو عاطفی کلاس ، رابطه معلم-شاگرد ، تعلق ، روان شناسی