ارائه مدل بهینه سازی چند هدفه برای تخصیص منابع در پروژه های بزرگ ساخت و ساز

پروژه های بزرگ ساخت و ساز به دلیل ماهیت پیچیده، گستردگی دامنه فعالیت ها، تنوع ذینفعان و حجم بالای سرمایه گذاری، همواره با چالش های متعددی در حوزه مدیریت منابع مواجه هستند که از جمله مهمترین آنها می توان به تخصیص ناکارآمد منابع، عدم تعادل میان اهداف متضاد زمان، هزینه و کیفیت، و نبود رویکردی سیستماتیک برای اولویت بندی همزمان این اهداف اشاره نمود. پژوهش حاضر با هدف ارائه یک مدل بهینه سازی چندهدفه برای تخصیص منابع در پروژه های بزرگ ساخت و ساز تدوین شده است تا از این طریق بتوان ضمن شناسایی پارامترهای کلیدی موثر بر تخصیص منابع، روابط متقابل میان اهداف گوناگون را به شکلی نظام مند تحلیل کرده و پاسخ های بهینه ای را ارائه دهد که در عین برآورده سازی محدودیت های فنی و عملیاتی، به تعادل مطلوبی میان اهداف متعارض دست یابد. در این پژوهش با بهره گیری از رویکردهای برنامه ریزی ریاضی چندهدفه و الگوریتم های فراابتکاری نظیر الگوریتم ژنتیک با مرتب سازی نامغلوب و الگوریتم بهینه سازی ازدحام ذرات، مدلی جامع تدوین شده است که قادر است همزمان به بهینه سازی زمان تکمیل پروژه، هزینه های اجرایی، کیفیت نهایی، مصرف بهینه منابع و ریسک های مرتبط با تخصیص منابع بپردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که مدل پیشنهادی در مقایسه با رویکردهای سنتی تک هدفه، توانایی قابل توجهی در تولید جبهه های پارتو با تنوع بالا و پوشش مناسب از فضای جستجو دارد و می تواند به عنوان ابزاری کارآمد در دست مدیران پروژه های بزرگ ساخت و ساز قرار گیرد تا فرآیند تصمیم گیری در شرایط تعارض اهداف را با شفافیت و دقت بیشتری هدایت نماید. نتایج حاصل از پیاده سازی مدل در مطالعه موردی یک پروژه بزرگ ساختمانی نشان از کاهش چشمگیر نوسانات تخصیص منابع، بهبود تعادل میان مدت زمان و هزینه، و افزایش سطح کیفیت نهایی پروژه دارد که همگی حاکی از کارایی و اثربخشی رویکرد چندهدفه در مدیریت پروژه های کلان ساخت و ساز است.

کلیدواژه ها:

هینه سازی چندهدفه ، تخصیص منابع ، پروژه های بزرگ ساخت وساز ، الگوریتم های فراابتکاری ، جبهه های پارتو.