ظرفیت سنجی اقلیمی توسعه پایدار زعفران (Crocus sativus L) در مناطق خشک و نیمه خشک ایران؛ راهبردهای سازگاری با تغییر اقلیم و مدیریت پایدار منابع آب

زعفران (Crocus sativus L) به عنوان یکی از محصولات راهبردی و باارزش اقتصادی ایران، عمدتا در مناطق خشک و نیمه خشک کشت می شود؛ مناطقی که با افزایش دما، کاهش و بی نظمی بارش، خشکسالی و تشدید محدودیت منابع آب مواجه اند. ازاین رو، شناسایی ظرفیت اقلیمی مناطق مناسب برای کشت زعفران و تدوین راهبردهای سازگاری با تغییر اقلیم، اهمیت ویژه ای در توسعه پایدار این محصول دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی ظرفیت اقلیمی توسعه پایدار زعفران و شناسایی راهکارهای موثر برای سازگاری با تغییرات اقلیمی و مدیریت پایدار منابع آب انجام شده است. بررسی مطالعات موجود نشان می دهد که میزان و زمان بندی بارش، دما، ویژگی های خاک، شوری آب و خاک و شیوه آبیاری از عوامل مهم موثر بر رشد و عملکرد زعفران هستندنتایج پژوهش های جدید نیز نشان می دهد که مدیریت آبیاری تکمیلی، کشت جوی و پشته ای، استفاده هدفمند از مالچ و بهره گیری از آب باران می تواند ضمن کاهش فشار بر منابع آب، بهره وری اقتصادی و آبی تولید زعفران را افزایش دهد. (همچنین، مدل سازی تغییرات اقلیمی نشان می دهد که نیاز آبی زعفران در آینده می تواند در مناطق مختلف تغییر کند و برنامه ریزی منطقه ای بر اساس سناریوهای اقلیمی ضرورت دارد) بر این اساس، توسعه زعفران در ایران باید بر مبنای ظرفیت اقلیمی هر منطقه، مدیریت تقاضای آب، افزایش بهره وری آبیاری، استفاده از روش های کم آب بر و سازگاری با شرایط متغیر اقلیمی صورت گیرد. توجه هم زمان به ظرفیت محیطی، اقتصاد تولید و حفاظت از منابع آب می تواند زمینه ساز توسعه پایدار کشت زعفران در مناطق خشک و نیمه خشک ایران باشد.

کلیدواژه ها:

زعفران ، ظرفیت سنجی اقلیمی ، تغییر اقلیم ، مناطق خشک و نیمه خشک ، مدیریت منابع آب ، بهره وری آب ، توسعه پایدار.