طراحی مدل حکمرانی تطبیقی برای جوامع محلی در معرض تغییر اقلیم

تغییر اقلیم به عنوان یکی از پیچیده ترین چالش های عصر حاضر، نظام های سنتی حکمرانی را با ناکارآمدی مواجه ساخته و جوامع محلی را در خط مقدم آسیب پذیری قرار داده است. پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل حکمرانی تطبیقی برای جوامع محلی در معرض تغییر اقلیم در ایران انجام شده است. این پژوهش با بهره گیری از روش شناسی ترکیبی شامل مرور نظام مند ادبیات، مطالعه تطبیقی تجارب موفق جهانی و مصاحبه با خبرگان و ذی نفعان محلی، به شناسایی ابعاد کلیدی مدل، پیش نیازها، موانع و راهبردهای پیاده سازی آن پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که نظام حکمرانی محلی در ایران با آسیب پذیری های جدی در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و نهادی مواجه است و الگوهای متمرکز و بخشی موجود، توانایی پاسخ گویی به ماهیت پویا و بلندمدت مخاطرات اقلیمی را ندارند. مدل پیشنهادی شامل پنج بعد اصلی نهادی-ساختاری، مشارکتی-اجتماعی، یادگیری-دانشی، سیاستی-راهبردی و نظارتی-ارزیابی است که در تعامل با یکدیگر، زمینه ساز شکل گیری فرایندهای یادگیری مستمر، تصمیم گیری غیرمتمرکز و هم تولگی دانش در سطوح محلی می شوند. همچنین، چارچوب عملیاتی ارائه شده با تبیین پیش نیازهایی نظیر توانمندسازی نهادهای محلی، تقویت سرمایه اجتماعی، ایجاد بسترهای حقوقی و تامین منابع مالی پایدار، و نیز شناسایی موانع ساختاری، نهادی، شناختی و اقتصادی، راهبردهای کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدتی را برای گذار از حکمرانی سنتی به حکمرانی تطبیقی ارائه می دهد. نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که پیاده سازی موفق این مدل نیازمند اجرای پایلوت در مناطق منتخب، پایش و ارزیابی مستمر، یادگیری از تجارب و اصلاح تدریجی بر اساس بازخوردهای میدانی است تا بتواند ضمن حفظ انعطاف پذیری، زمینه ساز تحولی بنیادین در نظام مدیریت محلی ایران و افزایش تاب آوری جوامع آسیب پذیر در برابر بحران اقلیم گردد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی تطبیقی ، تغییر اقلیم ، جوامع محلی ، تاب آوری ، آسیب پذیری