حقوق خانواده در عصر کاهش فرزندآوری:بازخوانی طلاق عاطفی در پرتو سیاست های جمعیتی

خانواده به مثابه بنیادی ترین نهاد اجتماعی، در دهه های اخیر با چالش های جدی روبه رو شده است؛ چالش هایی که در تقاطع کاهش نرخ فرزندآوری، افزایش طلاق رسمی و ظهور پدیده طلاق عاطفی ریشه دارند. این مقاله با هدف بررسی رابطه میان حقوق خانواده، پدیده طلاق عاطفی و سیاست های جمعیتی در ایران معاصر، به روش توصیفی-تحلیلی و تطبیقی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، متون حقوقی و پژوهش های پیشین انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که طلاق عاطفی، به عنوان نوعی گسست پنهان در روابط زوجین، نه تنها سلامت روانی اعضای خانواده را به مخاطره می اندازد، بلکه یکی از عوامل پنهان کاهش نرخ فرزندآوری به شمار می رود. نظام حقوقی ایران، با وجود اصلاحات متعدد در قانون حمایت از خانواده، فاقد ساز و کار قانونی مستقل برای شناسایی و مدیریت طلاق عاطفی است. در مقابل، سیاست های جمعیتی مصوب، بدون توجه به این بعد پنهان از بحران خانواده، صرفا بر مشوق های اقتصادی متمرکز شده اند. این مقاله استدلال می کند که غیاب رویکرد حقوقی-روان شناختی یکپارچه در قانونگذاری خانواده، خلا جدی در مواجهه با کاهش فرزندآوری ایجاد کرده است. نتیجه گیری نهایی آن است که بازنگری در نظام حقوقی خانواده، با لحاظ کردن شاخص های طلاق عاطفی و ربط دادن آن به سیاست گذاری جمعیتی، می تواند رویکردی جامع تر و موثرتر برای حمایت از نهاد خانواده فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

طلاق عاطفی ، حقوق خانواده ، سیاست های جمعیتی ، فرزندآوری ، نظام حقوقی ایران