تبیین الگوی راهبردی مدیریت سبز در مدارس الزامی برای تحقق توسعه پایدار در نظام تعلیم و تربیت

در عصر حاضر که بحران های زیست محیطی به یکی از چالش های بنیادین جهانی بدل شده است، بازنگری در الگوهای توسعه و نهادینه سازی آموزش برای پایداری، ضرورتی اجتناب ناپذیر است. در این میان، مدارس به عنوان کانون های کلیدی تربیت اجتماعی، نقشی استراتژیک در ترویج فرهنگ زیست محیطی و پرورش نسل مسئولیت پذیر ایفا می کنند. پژوهش حاضر با هدف طراحی «الگوی جامع مدیریت سبز مدارس مبتنی بر توسعه پایدار آموزشی» در ایران با هدف ارائه چارچوبی بومی و علمی برای هدایت سیاست گذاری های کلان نظام تعلیم و تربیت تدوین شده است. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از منظر روش شناسی، از نوع «آمیخته اکتشافی متوالی» (Sequential Exploratory) است که در سه فاز عملیاتی به انجام رسید. در مرحله نخست (کیفی)، با بهره گیری از تکنیک دلفی و تحلیل محتوای کیفی، مولفه ها و شاخص های مدیریت سبز با مشارکت خبرگان حوزه آموزش محیط زیست، مدیران اجرایی و صاحب نظران دانشگاهی استخراج گردید. در مرحله دوم (کمی)، داده های حاصل از پرسشنامه محقق ساخته با استفاده از جامعه آماری مدیران و معلمان مقاطع ابتدایی و متوسطه گردآوری و در نهایت، مدل مستخرج با استفاده از روش تحلیل عاملی تاییدی (CFA) مورد اعتبارسنجی و برازش قرار گرفت. نتایج نشان داد الگوی مدیریت سبز مدارس در ایران بر چهار مولفه اصلی استوار است: آموزشی–تربیتی، فیزیکی–زیرساختی، مدیریتی–سیاستی، و مشارکت ذی نفعان. شاخص های برازش مدل از جمله ۹۴/۰CFI= و ۰۵/۰ RMSEA= نشان دهنده انطباق مطلوب مدل با داده ها بود. بر اساس نتایج، اجرای این الگوی بومی در مدارس ایران می تواند به بهبود فرآیند آموزش، تقویت رفتارهای مسئولانه محیط زیستی، ارتقای کیفیت فضاهای آموزشی و شکل گیری فرهنگ صرفه جویی و پایداری منجر شود. در پایان پیشنهاد شد وزارت آموزش وپرورش با تدوین سیاست های کلان و ایجاد نظام پایش مستمر، زمینه اجرای عملی این الگو را در سطح ملی فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

مدیریت سبز ، توسعه پایدار آموزشی ، مدارس سبز ، الگوی بومی ، ایران.