واکاوی نقش ابزارهای تولید تصویر با هوش مصنوعی در ارتقای تفکر استعاری و نویسندگی خلاق در دانش آموزان

در سال های اخیر، گسترش فناوری های هوشمند در آموزش، افق های تازه ای را برای پرورش توانایی های شناختی و زبانی دانش آموزان فراهم ساخته است. یکی از حوزه های نوپدید و در عین حال اثرگذار در این زمینه، بهره گیری از ابزارهای تولید تصویر با هوش مصنوعی در فرایندهای یاددهی یادگیری است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش این ابزارها در ارتقای تفکر استعاری و نویسندگی خلاق دانش آموزان پایه پنجم ابتدایی انجام شد. مسئله اصلی پژوهش آن است که آیا مواجهه هدایت شده دانش آموزان با تصاویر تولیدشده توسط هوش مصنوعی می تواند زمینه شکل گیری پیوندهای ذهنی تازه، گسترش تخیل، تقویت بیان نمادین و در نهایت بهبود کیفیت نگارش خلاق را فراهم آورد یا خیر. این پژوهش با رویکرد کیفی و با بهره گیری از الگوی تحلیل محتوای تفسیری انجام شد. مشارکت کنندگان شامل گروهی از دانش آموزان پایه پنجم بودند که در چند نشست آموزشی مبتنی بر مشاهده، گفت وگو، توصیف، بازآفرینی و نگارش خلاق شرکت کردند. داده ها از طریق یادداشت های مشاهده ای، دست نوشته های دانش آموزان، پاسخ های نوشتاری و گفت وگوهای هدایت شده گردآوری شد. یافته ها نشان داد که تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی، به سبب دارا بودن ترکیب های نامتعارف، موقعیت های خیال انگیز، پیوندهای دور از انتظار و قابلیت برانگیختن شگفتی، نقش موثری در فعال سازی تفکر استعاری دانش آموزان دارند. همچنین این ابزارها موجب افزایش تنوع واژگانی، گسترش پیرنگ، تقویت توصیف پردازی، افزایش میل به نوشتن و کاهش ترس از صفحه سفید در فعالیت های نویسندگی خلاق شدند. در عین حال، یافته ها نشان داد که اثربخشی این ابزارها وابسته به هدایت تربیتی معلم، تناسب تصاویر با ویژگی های سنی دانش آموزان و طراحی هدفمند فعالیت های نگارشی است. بر این اساس، می توان نتیجه گرفت که ابزارهای تولید تصویر با هوش مصنوعی، در صورت استفاده سنجیده و تربیت محور، می توانند به عنوان ابزاری مکمل در آموزش زبان، نگارش و پرورش تخیل خلاق در دوره ابتدایی مورد استفاده قرار گیرند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، تولید تصویر ، تفکر استعاری ، نویسندگی خلاق.