طراحی و پیاده سازی مداخلات بازی درمانی شناختی مبتنی بر بازی های رومیزی مدرن جهت تقویت انعطاف پذیری شناختی کودکان

پژوهش حاضر با هدف تبیین و طراحی مداخلات بازی درمانی شناختی مبتنی بر بازی های رومیزی مدرن برای تقویت انعطاف پذیری شناختی کودکان انجام شده است. انعطاف پذیری شناختی از مولفه های بنیادین کارکردهای اجرایی به شمار می رود و به توانایی کودک در جابه جایی میان قواعد، تغییر راهبرد، پذیرش بازخورد، سازگاری با موقعیت های تازه و بازنگری در پاسخ های پیشین اشاره دارد. در بسیاری از موقعیت های رشدی و آموزشی، ضعف در این توانایی با سرسختی ذهنی، دشواری در تغییر برنامه، پافشاری بر پاسخ نادرست، مقاومت در برابر اصلاح، و ناتوانی در انطباق با تغییرات محیطی همراه است. از این رو، یافتن شیوه هایی که بتوانند به صورت غیرمستقیم، لذت بخش و متناسب با ویژگی های رشدی کودک این توانایی را پرورش دهند، اهمیت فراوانی دارد. در این پژوهش، بازی های رومیزی مدرن نه صرفا به عنوان سرگرمی، بلکه به مثابه ابزارهای تربیتی و درمانی مورد توجه قرار گرفته اند؛ ابزارهایی که در آن ها کودک ناچار است قواعد را به خاطر بسپارد، میان گزینه ها انتخاب کند، پیامد رفتار خود را بسنجد، در برابر تغییر شرایط واکنش مناسب نشان دهد و راهبردهای تازه را امتحان کند. چنین ویژگی هایی بازی های رومیزی مدرن را به بستری مناسب برای مداخلات بازی درمانی شناختی بدل می کند. بر این اساس، مقاله حاضر ضمن مرور مبانی نظری انعطاف پذیری شناختی و بازی درمانی، چارچوبی برای طراحی مداخله، انتخاب بازی ها، نحوه اجرای جلسات و اصول مشاهده و ارزیابی فرایند ارائه می دهد. روش پژوهش از نوع کیفی و مبتنی بر اقدام پژوهی طراحی شده است و بر مشاهده، ثبت فرایند، بازتاب نویسی و تحلیل تجربه کودک در جریان بازی استوار است. در طراحی مداخله، بازی ها بر پایه چند اصل انتخاب شده اند: نیاز به تغییر قاعده، امکان تصمیم گیری چندمرحله ای، وجود موقعیت های مسئله محور، وابستگی به برنامه ریزی و پیش بینی، و قابلیت تعدیل سطح دشواری متناسب با سن کودک. انتظار می رود اجرای این مداخلات بتواند به بهبود توان تغییر ذهنی، افزایش تحمل ابهام، کاهش واکنش های شتاب زده و تقویت تنظیم شناختی در کودکان بینجامد.

کلیدواژه ها:

بازی درمانی شناختی ، بازی های رومیزی مدرن ، انعطاف پذیری شناختی ، کارکردهای اجرایی ، کودکان ، مداخله تربیتی.