نقش ذهن آگاهی والدین در پیش بینی تاب آوری و تنظیم هیجان کودکان

خانواده به عنوان نخستین بستر تحول کودک، نقشی بی بدیل در شکل دهی ظرفیت های هیجانی و مقابله ای وی ایفا می کند. در این میان، ویژگی های روان شناختی والدین، به ویژه توانایی آنان در حضور آگاهانه، پذیرش بدون قضاوت و تنظیم هیجانات خود، زمینه ساز تحول سالم کودک می شود. ذهن آگاهی والدین، به عنوان سازه ای چندبعدی شامل توجه هدفمند و غیرواکنشی به تعاملات والد-کودک، طی دهه اخیر توجه چشمگیری را به خود جلب کرده است. پژوهش های گوناگون حاکی از آن است که ذهن آگاهی والدین هم به طور مستقیم و هم از طریق مسیرهای واسطه ای مانند والدگری ذهن آگاهانه، دلبستگی ایمن، الگوسازی هیجانی و کاهش تنیدگی والدینی، به بهبود توانایی تنظیم هیجان و افزایش تاب آوری در کودکان می انجامد. این مقاله مروری با هدف تبیین مبانی نظری و گردآوری یافته های پژوهشی داخلی و خارجی در زمینه نقش ذهن آگاهی والدین در پیش بینی تاب آوری و تنظیم هیجان کودکان به نگارش درآمده است. بدین منظور، پس از تبیین مفاهیم بنیادین ذهن آگاهی، ذهن آگاهی والدین، تاب آوری و تنظیم هیجان، مدل های نظری تبیین کننده پیوند این سازه ها تشریح شده، سپس شواهد پژوهشی در دو حوزه اصلی طبقه بندی و تحلیل شده اند و در نهایت، سازوکارهای واسطه ای و تعدیل گر مورد بحث قرار گرفته اند. نتایج نشان می دهد که ذهن آگاهی والدین از طریق ارتقای والدگری ذهن آگاهانه، تقویت دلبستگی ایمن، افزایش خودشفقتی و کاهش تنیدگی والدینی، به کودکان در مدیریت بهتر هیجانات، افزایش انعطاف پذیری روانی و تاب آوری در برابر چالش ها یاری می رساند. در پایان، محدودیت های پژوهش های موجود و پیشنهادهایی برای مطالعات آتی و کاربردهای بالینی ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

ذهن آگاهی والدین ، والدگری ذهن آگاهانه ، تاب آوری کودکان ، تنظیم هیجان کودکان ، دلبستگی ، خودشفقتی