تبیین الگوی میان رشته ای خودسازی اخلاقی و دلالت های آن در ارتقای عاملیت اخلاقی و سلامت تربیتی خانواده

زمینه و هدف: مسئله محوری پژوهش حاضر، تداوم شکاف میان «آگاهی اخلاقی» و «کنش اخلاقی» در جامعه معاصر و پیامد آن در قالب تضعیف عاملیت اخلاقی است؛ چالشی که در سطح خانواده به صورت افت سلامت تربیتی نمود می یابد. هدف این مطالعه، تبیین الگوی میان رشته ای خودسازی اخلاقی و بررسی دلالت های آن در ارتقای عاملیت اخلاقی و سلامت تربیتی خانواده است.روش: این پژوهش با رویکرد نظری-تحلیلی و به شیوه میان رشته ای انجام شد. الگوی مفهومی پژوهش با تحلیل تطبیقی متون و تلفیق یافته های سه قلمرو فلسفه اخلاق (فضیلت محور)، روان شناسی رشد (خودتنظیمی) و الهیات اسلامی (تزکیه و فطرت) صورت بندی گردید.یافته ها: یافته ها نشان داد خودسازی اخلاقی نقطه تلاقی تربیت معنوی و روان شناسی رشد است که در سنت اسلامی با مفاهیمی چون تزکیه نفس و فعلیت بخشی به ظرفیت های فطری پیوند می یابد. الگوی پیشنهادی بر پنج مولفه بنیادین: «خودآگاهی ژرف»، «هدف گذاری معنادار»، «خودباوری اصیل»، «خودانتقادی رشدمحور» و «خودراهبری انعطاف پذیر» استوار است. این الگو از طریق تقویت سازوکارهای درونی هدایت، موجب ارتقای اقتدار فاعلی کنشگر و پایداری رفتارهای اخلاقی در مواجهه با چالش های جهان معاصر می شود.نتیجه گیری: خودسازی اخلاقی، نه صرفا یک کمال فردی، بلکه وظیفه ای اخلاقی-تربیتی است که به تقویت عاملیت اخلاقی و بهبود سلامت تربیتی خانواده می انجامد. این مدل با روشن سازی نسبت میان رشد درونی و کنش مسئولانه، مبنایی برای بازاندیشی در تربیت اخلاقی و طراحی چارچوب های آموزشی عاملیت محور فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

خودسازی اخلاقی ، عاملیت اخلاقی ، سلامت تربیتی خانواده ، اخلاق فضیلت ، تحلیل میان رشته ای.