پویش نیازهای پنهان مدرسه؛ یک مطالعه ی توصیفی تحلیلی با الگوریتم های هوش مصنوعی در سازمان آموزش و پرورش

پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش مروری تحلیلی به دنبال پویش نیازهای پنهان مدرسه در سازمان آموزش و پرورش با بهره گیری از الگوریتم های هوش مصنوعی است. مسئله ی اصلی آن است که نیازهای واقعی مدارس، فراتر از شاخص های آشکار و رسمی، در لایه های زیرین داده های ثبت نام، الگوهای رفتاری و عملکردی دانش آموزان نهفته اند و روش های سنتی نیازسنجی، به دلیل ماهیت مقطعی و کلی نگر خود، از تشخیص این نیازهای پنهان ناتوانند. این مطالعه با تحلیل عمیق منابع معتبر علمی، اسناد راهبردی و گزارش های اجرایی، نشان می دهد که داده های به ظاهر ساده ی ثبت نامی، در صورت پردازش هوشمندانه، می توانند به پیش بینی کننده های قدرتمندی برای نیازهای تحصیلی، عاطفی و اجتماعی دانش آموزان تبدیل شوند. یافته ها حاکی از آن است که الگوریتم های تشخیص الگو مانند خوشه بندی، طبقه بندی و تشخیص ناهنجاری، توانایی کشف همبستگی های غیرخطی و هشدارهای زودهنگامی را دارند که برای ذهن انسان قابل تشخیص نیست، اما کاربست موثر این الگوریتم ها مستلزم بازطراحی زیرساخت داده ها، بومی سازی مدل ها و ترکیب هوش مصنوعی با قضاوت انسانی است. همچنین، پژوهش بر سه اصل اخلاقی حریم خصوصی، عدالت الگوریتمی و شفافیت تاکید دارد و هشدار می دهد که بدون رعایت این اصول، هرگونه کاوش داده ای می تواند به نقض حقوق دانش آموزان و بازتولید نابرابری های ساختاری منجر شود. در نهایت، نتیجه گیری می شود که پویش نیازهای پنهان یک فرایند پویا و مستمر است که باید در چرخه های سالانه ی مدیریت مدرسه نهادینه گردد و هوش مصنوعی در این مسیر، نقشی مکمل و تفسیرگر دارد، نه جایگزین تجربه ی زیسته ی معلمان و مدیران. این پژوهش با ارائه ی چارچوبی مفهومی، زمینه ساز تحولی فرهنگی در نگاه به داده هاست و پیشنهاد می کند که سازمان آموزش و پرورش برای دستیابی به مدرسه ای آینده نگر، عادلانه و تاب آور، سرمایه گذاری بر روی تحلیل داده های آموزشی را در اولویت راهبردی خود قرار دهد.

کلیدواژه ها:

نیازهای پنهان ، هوش مصنوعی ، الگوریتم های تشخیص ، داده کاوی آموزشی ، آموزش و پرورش.