مدل سازی و ارزیابی مطلوبیت زیستگاه گونه دارویی چای کوهی (Stachys lavandulifolia) با استفاده از مدل Maxent در مراتع سیاه بیشه استان مازندران

شناخت پراکنش گونه های گیاهی و عوامل موثر بر آن، به ویژه در مواجهه با تهدیدهای انسانی، اقلیمی و زیستی، برای حفاظت پایدار آن ها ضروری است. در این راستا، مطالعه و مدل سازی پراکنش گونه های گیاهی می تواند ابزاری کارآمد برای پیش بینی تغییرات احتمالی در گستره رویشی آن ها و در نتیجه، اتخاذ تصمیمات مدیریتی مناسب باشد. این مطالعه با هدف ارزیابی مطلوبیت زیستگاه گونه Stachys lavandulifolia در مراتع سیاه بیشه استان مازندران به مساحت ۱۰۶۴۴.۴۲ هکتار انجام شد. مدل سازی پراکنش گیاهی با استفاده از MaxEnt در R نسخه ۴.۴.۲ انجام و صحت مدل با AUC ارزیابی شد. ۸۰% داده ها برای آموزش و ۲۰% برای ارزیابی مدل استفاده شدند. حضور و فراوانی چای کوهی (۱۲۱ نقطه حضور) در هر پلات با استفاده از GPS ثبت شد. نمونه های خاک از عمق ۰ تا ۳۰ سانتی متری هر پلات (محدوده نفوذ ریشه) جمع آوری و ویژگی های فیزیکی و شیمیایی (بافت، کربن آلی، مواد آلی، آهک، اسیدیته، هدایت الکتریکی، نیتروژن، فسفر و پتاسیم) آن اندازه گیری شد. داده های خاک با روش کریجینگ در نرم افزار R۴.۴.۱ درون یابی و به نقشه تبدیل گردید. نتایج نشان داد که مدل با AUC برابر ۰.۹۲۸، دقت بالایی در شناسایی مناطق مناسب برای حضور گونه دارد. نتایج نشان داد که عوامل ادافیکی از جمله رس، پتاسیم و اسیدیته، به طور قابل توجهی پراکنش گونه چای کوهی را در منطقه تحت تاثیر قرار می دهند. تحلیل منحنی ها نشان داد که حضور گونه Stachys lavandulifolia با تغییر پارامترهای خاک مانند هدایت الکتریکی، پتاسیم، رس، pH و نیتروژن به طور نوسانی افزایش یا کاهش می یابد.

کلیدواژه ها:

روش کریجینگ ، مدل MaxEnt ، Stachys lavandulifolia ، مراتع سیاه بیشه