محاسبه شاخص های تنوع آلفا و بتا براساس داده های تراکم و حضور گیاهان مرتعی (مطالعه موردی: منطقه پخش سیلاب بیرجند)

امروزه پخش سیلاب به عنوان یکی از روش های احیای مراتع به منظور افزایش تولید و تنوع گیاهی در اکوسیستم های مرتعی مناطق خشک و نیمه خشک کشور مطرح است. در پژوهش های متعددی، اثر پخش سیلاب بر خصوصیات پوشش گیاهی و تنوع زیستی بررسی شده است. در این گونه پژوهش ها، شاخص های عددی تنوع آلفا و بتا براساس معیارهای مختلف پوشش گیاهی بررسی شده است. هدف از پژوهش حاضر، محاسبه شاخص های تنوع آلفا و بتا براساس داده های درصد پوشش گیاهی، تراکم و حضور و عدم حضور گیاهان مرتعی در مراتع منطقه پخش سیلاب بیرجند، خراسان جنوبی است. نمونه برداری در بهار سال ۱۴۰۳ در رویشگاه درمنه-تاغ انجام شد. نمونه برداری به روش تصادفی سیستماتیک در دو منطقه داخل پخش سیلاب و بیرون پخش سیلاب در ۴۰ پلات ۱۶ متر مربعی (جمعا ۸۰ پلات) صورت گرفت. در هر پلات، درصد پوشش، تراکم و حضور و عدم حضور گونه های گیاهی شناسایی شده تعیین شد. در پژوهش حاضر شاخص های مرسوم تنوع آلفا و بتا توسط نرم افزار PAST محاسبه شد. نتایج نشان داد که مقادیر شاخص های غنای گونه ای، شانون و سیمپسون در مرتع داخل پخش سیلاب بیشتر از مرتع بیرون پخش سیلاب است. مقادیر شاخص های تنوع بتا برای دو معیار تراکم و حضور و عدم حضور کاملا یکسان بدست آمد. مقادیر سایر شاخص های تنوع آلفا براساس داده های حضور و عدم حضور نشان داد که عدد محاسبه شده برای هر دو مرتع، یکسان است. در نهایت توصیه می شود از معیار حضور و عدم حضور، بجز در ارزیابی تنوع بتا، تحت هیچ شرایطی برای محاسبه شاخص های تنوع آلفا استفاده نشود.