تعیین سهم و بازدهی مرتع در معیشت و اقتصاد خانوار بهره بردار روستایی (مطالعه موردی: مراتع شهرستان فردوس)

با توجه به اینکه بخشی از درآمدهای مردم روستا از مرتع است، لذا لازم است سهم مرتع به عنوان بخشی از منابع مورد بهره برداری ساکنین مناطق روستایی تعیین و وجود و عدم وجود سودآوری مرتع تعیین شود تا در حفظ، اصلاح و احیا این موهبت الهی تلاش شود. هدف از تحقیق حاضر بررسی و تعیین سهم و بازدهی مرتع در درآمد کل خانوار بهره بردار در مراتع ممیزی شده روستای انارستانک شهرستان فردوس می باشد. برای تعیین سهم مرتع در درآمد خانوار از روش مطالعه کتابخانه ای و روش میدانی با تکمیل پرسشنامه و مصاحبه حضوری از بهره بردار استفاده شد. حجم نمونه مورد نیاز با استفاده از جدول کرجسی-مورگان و برابر ۳۱ بهره بردار تعیین و روش انجام مصاحبه بصورت تصادفی از بین بهره برداران انجام پذیرفت. روایی پرسشنامه با استفاده از نظرات افراد متخصص و دارای تجربه در این زمینه تایید و همچنین پایایی پرسشنامه از روش ضریب آلفای کرونباخ برابر ۸۳/۰ برآورد گردید. در این پرسشنامه سن، شغل، تعداد اعضای خانواده، تعداد دامداری پروانه چرا، میزان سواد، هزینه های مربوط به کل خانوار و بخش مرتع، درآمدهای کل خانوار و بخش مرتع و همچنین سهم و بازدهی مرتع در درآمد کل خانوار به روش حسابداری مزرعه ای محاسبه و بررسی شد. نتایج نشان داد که سهم مرتع در درآمد خانوار بهره بردار ۳۰/۲۸ درصد و همچنین بازدهی درآمد مرتع ۶۸/۷۲ درصد است. همچنین نتایج نشان می دهد که هرچند به دلیل اقلیم خاص منطقه و وضعیت مراتع موجود سهم مرتع در درآمد کل خانوار ۳۰/۲۸ درصد، اما همین درآمد از بازدهی بالایی برخوردار است. با توجه به اینکه بهبود وضعیت خانوار روستایی تاثیر قابل توجهی بر امنیت غذایی پایدار خواهد داشت بنابراین باید از طریق آموزش و ترویج درخصوص استفاده صحیح و اصولی از مراتع و فراهم نمودن زمینه های اشتغال و درآمد پایدار شدت ناامنی غذایی در این قشر از جامعه را کاهش داد.

کلیدواژه ها:

بهره برداران ، جوامع روستایی ، دامداری سنتی ، منابع درآمدی