تاثیر خشکی تالاب بین المللی هامون بر افزایش سطوح برداشت ریزگرد از مراتع تخریب شده

تالاب بین المللی هامون یکی از تالاب های مهم دنیا و بزرگترین دریاچه آب شیرین در سراسر فلات ایران به حساب می آید که در شمال استان سیستان و بلوچستان واقع گردیده است. رودخانه هیرمند که از کوه های هندوکش افغانستان سرچشمه می گیرد شریان اصلی تغذیه آبی هامون ها می باشد. وسعت کل هامون ها در زمان پرآبی ۵۶۶۰ کیلومتر مربع می باشد که از این مقدار ۳۸۲۰ کیلومتر مربع متعلق به ایران است. میزان آب ورودی به دریاچه هامون در سال های مختلف به دلایلی از جمله خشکسالی و مهار آن در بالادست به شدت کاهش یافته است. خشکی تالاب، باعث تخریب پوشش گیاهی و مراتع اطراف می شود که این وضعیت زمینه را برای فرسایش خاک و برداشت افزایش یافته ذرات ریزگرد فراهم می کند. تغییرات در میزان آبگیری دریاچه های دائمی و موقت منجر به نوسانات قابل توجهی در میزان سطوح گرد و غبار منطقه گردیده و در نهایت به افزایش طوفان های گرد و غبار در مقیاس سالانه و فصلی انجامیده است. این مطالعه به منظور بررسی اهمیت مدیریت منابع آب و تاثیر خشکی تالاب و تخریب مراتع در توسعه مناطق برداشت ریزگرد و به دنبال آن افزایش طوفان های گردوغبار صورت گرفت و طی آن ابتدا با استفاده از تصاویر ماهواره ای و بازدیدهای میدانی نقاطی که در آنها علائم برداشت گرد و غبار مشاهده گردید شناسایی و نقشه بندی شد سپس این سطوح با سطوح قدیمی فرسایش بادی موجود در دشت سیستان (محدوده کانون های بحرانی فرسایش بادی) مقایسه گردید. نتایج نشان داد که مناطق برداشت فرسایش بادی در شرایط خشکی سطوح آبگیر در منطقه (تالاب هامون) حداقل به میزان ۵۲۵۸۱ هکتار افزایش یافته است. این میزان حدود ۲۴ درصد سطوح برداشت در شرایط غیر خشکی تالاب می باشد.

کلیدواژه ها:

تالاب های بین المللی هامون ، رودخانه هیرمند ، خشکی ، مراتع ، کانون های گرد و غبار