پژوهش گیاه مردم نگارانه برخی از گیاهان دارویی در مراتع روستای شاه کوه سفلی (استان گلستان)

روابط میان انسان و گیاهان خودروی پیرامون ایشان توسط مطالعه ی گیاه مردم نگاری مورد بررسی قرار می گیرد. علم گیاه مردم نگاری نه تنها سبب مستند سازی دانش مردمان بومی مناطق مختلف می گردد؛ بلکه زمینه ساز پژوهش های جدید نیز خواهد بود. دانش بومیان روستای شاه کوه سفلی در سال ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ توسط مصاحبه های نیمه ساختار یافته، ساختار یافته، باز و مشاهده ی مشارکتی به دست آمد و ۵۰ خبره ی محلی توسط روش گلوله برفی شناسایی شدند. در این تحقیق، تعداد ۵ گونه با فرم بوته ای در میان بومیان انتخاب شدند. این پژوهش نشان می دهد بومیان علاوه بر شناخت گیاهان، مکان و زمان برداشت و روش های مصرف، آن ها را بر اساس ویژگی های ظاهری، زیستگاهی و نیازهای اکولوژیک نامگذاری می کردند. گیاهان شناسایی شده به ۴ خانواده تعلق داشتند. از میان ۵ گونه ی گیاهی متعلق به ۴ خانواده، بیشترین کارکرد دارویی جهت درمان سرماخوردگی (۳ گونه) و بیشترین کاربرد خوراکی استفاده به عنوان ادویه (۲ گونه) بود. بررسی پژوهش حاضر نشان داد استفاده چندمنظوره از گیاهان خودروی مراتع، بومیان را از لحاظ درمان، طبخ خوراک و... غنی نموده است. بر همین اساس، گیاه مردم نگاری از یک سو سبب حفظ و انتقال دانش گذشتگان و در نتیجه بهره مندی بیشتر جوامع امروزی شده و از سویی دیگر می تواند بسترساز تحقیقات ارزشمندی نظیر تولید دارو های گیاهی و افزایش سلامت جامعه باشد.

کلیدواژه ها:

استفاده ی چند منظوره ، خبرگان محلی ، دانش بومی ، گیاهان دارویی و خوراکی