بررسی وضعیت مرتع تحت سیستم چرای چرخشی و قرق در شهرستان اسلام آباد غرب

هدف این پژوهش بررسی وضعیت مرتع تحت دو سیستم چرای چرخشی و قرق در شهرستان اسلام آباد غرب بود. در هر سایت تحت دو سیستم مدیریتی نقاط معرف نمونه برداری مشخص شد. تعیین مناطق معرف با در نظر گرفتن شرط یکسان بودن ویژگی های محیطی شامل اقلیم، خاک و توپوگرافی صورت گرفت. در داخل هر پلات ویژگی های پوشش سطحی زمین شامل درصد تاج پوشش گیاهی به تفکیک گونه، لاشبرگ، سنگ و سنگریزه و خاک لخت اندازه گیری شد. پس از انجام عملیات میدانی، نمونه های گیاهی به آزمایشگاه منتقل شده و به مدت ۱۰ روز در هوای آزاد خشک و پس از آن وزن کشی شد و در نهایت با اعمال ضریب حد بهره برداری مجاز علوفه قابل دسترس دام در واحد سطح و بر اساس آن ظرفیت دام مجاز هر سایت تعیین شد. برای مقایسه اثر اعمال سیستم چرای سنتی چرخشی بر ویژگی های پوشش گیاهی و ظرفیت مرتع از آزمون تی استودنت مستقل با استفاده از نرم افزار SPSS استفاده شد. نشان داد که اجرای سیستم چرای چرخشی موجب بروز تغییرات ملموس در برخی از ویژگی های پوشش گیاهی و همچنین وضعیت و گرایش مرتع نسبت به منطقه قرق شده است. نتایج این پژوهش نشانگر کاهش تعداد گونه های موجود در ترکیب گیاهی از ۸۲ گونه در منطقه قرق به ۶۶ گونه در منطقه تحت چرای دام می باشد. این مساله همچنین باعث کاهش شاخص تنوع گونه ای در منطقه چرا شده نسبت به منطقه قرق شده است. نتایج نشان داد که اعمال چرا در منطقه مورد مطالعه باعث کاهش تولید کل مرتع به میزان ۱۹ درصد شده است. نتیجه نهایی این تحقیق نشان می دهد که اعمال سیستم چرای سنتی در منطقه مورد مطالعه باعث افت تولید و ظرفیت چرا، تغییر ترکیب گیاهی با غالبیت بیشتر گونه های مهاجم و همچنین تغییر گرایش مرتع از ثابت به قهقرایی شده است. این موضوع به وضوح نشان دهنده چرای خارج از ظرفیت مرتع در منطقه مورد مطالعه می باشد. در این زمینه جهت بهبود وضعیت موجود و جلوگیری از تخریب بیشتر منابع گیاهی و خاک در آینده می بایست نسبت به تعدیل جمعیت دام موجود در منطقه اقدام عاجل نمود.

کلیدواژه ها:

وضعیت مرتع ، ظرفیت حمل دام ، سیستم چرخشی ، سیستم قرق شده