بررسی تغییرات ترکیب گیاهان دارویی تحت مدیریت های مختلف مرتعی در پشتکوه مازندران

مراتع، اکوسیستم های حیاتی با نقش کلیدی در حفظ تنوع زیستی، کنترل فرسایش خاک و تامین منابع دارویی و علوفه ای هستند. مدیریت مراتع بر ترکیب و تراکم پوشش گیاهی، به ویژه گیاهان دارویی، اثرگذار است. این پژوهش، با هدف مقایسه درصد تاج پوشش و ترکیب گیاهان دارویی در سه روش مختلف مدیریتی (قرق با اصلاح، قرق بدون اصلاح و چرای دام) در مراتع پشتکوه مازندران انجام شد. پوشش گیاهی در مناطق تحت این سه مدیریت نمونه برداری و داده ها با مدل خطی ترکیبی عمومی (GLMM) و تحلیل واریانس آشیانه ای (Nested ANOVA) تحلیل شدند. نتایج نشان داد که تیمار قرق با اصلاح، بیشترین تاج پوشش کل (۷۰/۷۳%) و گیاهان غیر دارویی (پوشش: ۴۹/۱۳%، ترکیب: ۶۹/۹۷%) را دارا بود. بیشترین تاج پوشش گیاهان دارویی (۳۱/۱۳%) در تیمار قرق بدون اصلاح و کمترین مقدار در تیمار چرای دام مشاهده شد. با این حال، درصد ترکیب تاج پوشش گیاهان دارویی در تیمار چرای دام (۱۰/۷۴%) افزایش یافت، که نشان دهنده تغییرات ساختاری گونه های دارویی تحت فشار چرا است. این بررسی نشان می دهد که روش های مدیریتی بر پوشش گیاهان دارویی موثرند. قرق و قرق همراه با اصلاح، تراکم پوشش گیاهی را افزایش می دهد، در حالی که چرای دام باعث کاهش پوشش گیاهان دارویی می شود. مدیریت پایدار مراتع برای حفظ منابع گیاهی ارزشمند، کاهش اثرات منفی چرای مفرط و ارتقای اکوسیستم های مرتعی ضروری است.

کلیدواژه ها:

احیا مرتع ، بذرکاری ، مدیریت مراتع