اثر یونجه کاری دیم بر خصوصیات پوشش گیاهی و خاک مراتع نیمه خشک (مطالعه موردی: مراتع سربند، شهرستان بروجرد، استان لرستان)

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر یونجه کاری دیم (Medicago sativa) همراه با قرق بر خصوصیات خاک، پوشش گیاهی و تنوع گونه ای مراتع نیمه خشک منطقه سربند، شهرستان بروجرد، استان لرستان انجام شد. نمونه برداری از خاک و پوشش گیاهی تحت سه تیمار مختلف شامل زیر اشکوب، بین ردیف های بوته کاری و منطقه شاهد به روش سیستماتیک تصادفی در طول ترانسکت های ۵۰۰ متری صورت گرفت و ویژگی های فیزیکوشیمیایی خاک شامل نیتروژن، فسفر، پتاسیم، منیزیم، مواد آلی، pH و EC و نیز غلظت عناصر گیاهی مانند نیتروژن، پتاسیم، منیزیم، روی و پروتئین بر اساس روش های استاندارد آزمایشگاهی اندازه گیری شدند. شاخص های تنوع و غنا پوشش گیاهی با استفاده از شاخص های Shannon-Wiener، Simpson، Margalef و Menhinick و یکنواختی بر اساس Simpson محاسبه شدند و داده ها پس از بررسی نرمال بودن با آزمون Kolmogorov-Smirnov با استفاده از t-test غیرجفت و آزمون دانکن در نرم افزار SPSS نسخه ۲۴ تحلیل گردیدند. نتایج نشان داد که منطقه یونجه کاری-قرق نسبت به منطقه شاهد از افزایش معنی دار در خصوصیات خاک شامل نیتروژن کل (۰.۵٪ در برابر ۰.۴٪)، فسفر کل (۶۰ در برابر ۳۲ mg/kg)، پتاسیم کل (۹ در برابر ۷ g/kg) و مواد آلی (۳.۹٪ در برابر ۲.۵٪) برخوردار بود و همچنین در گیاهان، میزان پروتئین، نیتروژن، پتاسیم، منیزیم و روی و نیز عملکرد (۵۵۰ در برابر ۳۵۰ kg/ha) به طور قابل توجهی افزایش یافت. علاوه بر این، شاخص های تنوع گونه ای مانند Shannon-Wiener (۰.۹۸ در برابر ۰.۶۳) و Margalef (۲.۶۴ در برابر ۱.۹۴) نیز بالاتر بودند. در مجموع، نتایج نشان می دهد که یونجه کاری دیم همراه با قرق می تواند رویکردی موثر برای بهبود کیفیت خاک، ارتقای تنوع زیستی و مدیریت پایدار مراتع نیمه خشک باشد.

کلیدواژه ها:

تنوع ، غنا ، پروتئین ، پتاسیم ، آهن