بررسی تطبیقی کهن الگوها و نمادها در سعادتنامه نظام الدین بن مجدالدین استرآبادی و ساقی نامه نورالدین محمد ظهوری ترشیزی بر مبنای نظریه کهن الگویی یونگ

کهن الگوها، گنجینه ای از روان و اندیشه جمعی هستند که در هرکجا و هر زمان، فارغ از سنت پدید می آیند و به دلیل فراوان بودن تجربیات انسانی نمی توان تعداد کهن الگوها را مشخص کرد. نمادها در حقیقت مبین اشکال و مفاهیمی هستند که ما نمی شناسیم. از آنجا که کهن الگوها و نمادها بیانگر حالات روانی خاصی از انسان هستند، می توان با تاویل و تفسیر آنها در اشعار، به ویژگی های خاص روانی و جهان بینی شاعران دست یافت. از نمونه کهن الگوهای یونگی، می توان صورمثالی و انگاره های کهن الگویی که شامل اشخاص کهن الگویی، موقعیت های کهن الگویی و نمادها هستند، را نام برد. یونگ این مفاهیم را اجزای ساختاری موروثی روان بشر می داند. حرکت از من به سوی خود مستلزم انکشاف لایه های مختلف ناخودآگاهی است که در این رساله به آن خواهیم پرداخت. نوشتار حاضر کوششی در جهت یافتن کهن الگوها و نمادها در سعادت نامه نظام الدین بن مجدالدین استرآبادی و ساقی نامه نورالدین محمد ظهوری ترشیزی است. این دو از جمله آثاری هستند که تحقیقات کافی در مورد آنها صورت نگرفته و بسیاری از زوایای ارزشمند آنها پنهان مانده است. لذا با استخراج کهن الگوها و نمادها در این دو اثر، می توان کمک شایانی به تفسیر ابیات کرد. این رساله با هدف بررسی تطبیقی کهن الگوها و نمادها در سعادت نامه نظام الدین استرآبادی و ساقی نامه ظهوری ترشیزی مورد ارزیابی قرار گرفته و بر آن است که به سوال های مطرح شده پاسخ دهد. شگردهای ادبی نظام الدین استرآبادی و ظهوری ترشیزی در استفاده از نمادها و کهن الگوها در سعادت نامه و ساقی نامه چگونه است؟ بسامد کدام یک از کهن الگوها در سعادت نامه و ساقی نامه بیش از دیگر کهن الگوهاست؟ آیا استرآبادی و ترشیزی از تمام مفاهیم کهن الگویی در آثار مورد بحث استفاده کرده اند؟ پس از استخراج کهن الگوها و نمادهای صورمثالی در هر دو دیوان، این نتیجه به دست آمد که استرآبادی از صورمثالی و انگاره های کهن الگویی در هر سه تقسیم بندی در اشعارش استفاده کرده است این در حالی است که ترشیزی، از موقعیت های کهن الگویی در اثرش بهره نبرده است. سایه و آنیما در سعادت نامه و ساقی نامه بیشترین بسامد و آنیموس در هر دو اثر کمترین بسامد را دارد. نتیجه مطرح شده به روش کتابخانه ای به شیوه تحلیلی- توصیفی در نتیجه بیان شده است.

کلیدواژه ها:

آنیما ، آنیموس ، نقاب ، مادر مثالی ، یونگ