بررسی رابطه میان کیفیت محیط فیزیکی و طراحی آموزشی کلاس های درس با میزان تمرکز و مشارکت فعال دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان کیفیت محیط فیزیکی و طراحی آموزشی کلاس های درس با میزان تمرکز و مشارکت فعال دانش آموزان انجام شد. این مطالعه از نظر هدف، بنیادی-کاربردی و از نظر روش، توصیفی-همبستگی از نوع مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر پایه ششم ابتدایی مدارس دولتی شهر شیراز در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که از میان آن ها ۳۵۰ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه کیفیت محیط فیزیکی کلاس (محقق ساخته بر اساس استانداردهای سازمان نوسازی مدارس و رویکردهای طراحی آموزشی)، پرسشنامه تمرکز (محقق ساخته با تاکید بر مولفه های توجه پایدار، توجه انتخابی و توجه تقسیم شده) و پرسشنامه مشارکت فعال (محقق ساخته با تاکید بر مولفه های مشارکت رفتاری، مشارکت شناختی و مشارکت عاطفی) بود. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و مدل یابی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که کیفیت محیط فیزیکی کلاس با تمرکز دانش آموزان و مشارکت فعال آن ها رابطه مثبت و معناداری دارد. همچنین، طراحی آموزشی کلاس با تمرکز دانش آموزان و مشارکت فعال آن ها رابطه مثبت و معناداری دارد. علاوه بر این، نتایج نشان داد که تمرکز نقش میانجی گر معناداری در رابطه بین کیفیت محیط فیزیکی و مشارکت فعال (۲۵/۰- اثر غیرمستقیم، و همچنین بین طراحی آموزشی و مشارکت فعال (۲۷/۰- اثر غیرمستقیم، ایفا می کند. به طوری که کیفیت محیط فیزیکی و طراحی آموزشی از طریق افزایش تمرکز، به افزایش مشارکت فعال دانش آموزان منجر می شوند. بر اساس یافته های پژوهش، می توان نتیجه گرفت که بهبود کیفیت محیط فیزیکی و طراحی آموزشی کلاس های درس، با افزایش تمرکز دانش آموزان، به افزایش مشارکت فعال آن ها در فرایند یادگیری کمک می کند. بنابراین، پیشنهاد می شود که سیاست گذاران آموزشی و مدیران مدارس با سرمایه گذاری در استانداردسازی محیط فیزیکی کلاس ها و طراحی آموزشی متناسب با نیازهای دانش آموزان، به ارتقای تمرکز و مشارکت فعال آن ها کمک کنند و معلمان نیز با بهره گیری از اصول طراحی آموزشی موثر، زمینه را برای یادگیری عمیق و پایدار دانش آموزان فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

کیفیت محیط فیزیکی ، طراحی آموزشی ، تمرکز ، مشارکت فعال ، دانش آموزان