تاثیر معرفی جامع علم شیمی بر شناخت، انگیزه و عملکرد تحصیلی دانش آموزان پایه های متوسطه دوم

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر معرفی جامع علم شیمی در جلسات اول تدریس بر شناخت، انگیزه و عملکرد تحصیلی دانش آموزان پایه های دهم، یازدهم و دوازدهم انجام شده است. روش پژوهش، اقدام پژوهی کیفی با رویکرد توصیفی-تحلیلی بوده و مشارکت کنندگان دانش آموزان مدرسه ماندگار نمونه دولتی سعدی اصفهان بودند. داده ها از طریق مشاهده مشارکتی، یادداشت های روزانه، مصاحبه نیمه ساختاریافته و آزمون های تشخیصی گردآوری شد. مداخله آموزشی در سه مرحله طراحی و اجرا گردید: مرحله اول شامل تعریف دقیق شیمی، معرفی شش شاخه اصلی (آلی، معدنی، فیزیک، تجزیه، محیط زیست، بیوشیمی) و استفاده از جمله ملموس «شیمی در تمامی اشیای اطراف شما حضور دارد» بود. مرحله دوم به تشریح آینده و کاربردهای هر شاخه با استفاده از تصاویر، ویدیوها و مثال های شگفت انگیز مانند نقش شیمی در فیلم های جنایی و تشخیص زمان مرگ اختصاص یافت. مرحله سوم شامل دادن حق انتخاب شاخه مورد علاقه به دانش آموزان و شخصی سازی پروژه های تحقیقاتی بود. یافته های کیفی نشان دهنده تغییر محسوس در نگرش، مشارکت و اشتیاق دانش آموزان بود؛ به طوری که جو کلاس از سردی و بی رونقی به گرمی و مشارکت فعال تغییر یافت. نتایج پژوهش بر ضرورت اختصاص ۲ تا ۳ جلسه اول سال تحصیلی به معرفی مفهومی و ملموس علم شیمی، پیش از شروع محتوای کتاب درسی، تاکید دارد. هدف نهایی، شیمیدان کردن همه دانش آموزان نیست، بلکه ایجاد شناخت و انگیزه برای انتخاب آگاهانه است. این پژوهش به معلمان شیمی پیشنهاد می کند که با استفاده از جملات ملموس، مثال های شگفت انگیز و شخصی سازی یادگیری، زمینه را برای یادگیری عمیق تر و انگیزه پایدارتر دانش آموزان فراهم کنند. این مطالعه از حیث ارائه یک راهکار ساده، کم هزینه و قابل اجرا برای همه معلمان، نوآورانه است و می تواند به عنوان الگویی برای آموزش سایر علوم تجربی نیز مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

آموزش شیمی ، معرفی علم شیمی ، انگیزه تحصیلی ، شناخت علمی ، اقدام پژوهی ، شخصی سازی یادگیری.