بررسی اثر محلول پاشی تنظیم کننده رشد کیتوزان و کود آلی کمپوست بر صفات کمی گیاه وتیور (Vetiveria zizanioides L) در شرایط تنش کم آبی

وتیور گیاهی علفی از خانواده گندمیان می باشد که اسانس استخراج شده از ریشه های آن کاربردهای متنوعی در صنایع مختلف مانند عطرسازی آرایشی و بهداشتی دارد و وتیور با نام علمی Vetiveria zizanioides گیاهی علفی همیشه سبز چندساله و سریع الرشد می باشد. ارتفاع این گیاه بین ۵۰ تا ۱۵۰ سانتیمتر بوده و ریشه های آن به صورت افشان بسیار منشعب و حجیم هستند که تا عمق ۲ تا ۴ متری خاک نفوذ می کنند. البته این نکته حائز اهمیت است که وتیور فاقد ریزوم و استولون می باشد ولی در زیستگاه های دیگر به عنوان یک گیاه خشکی زی عمل کرده و تمام انرژی خود را برای عمقی کردن ریشه صرف می کند (۲۰۱۹ Husain). در بازار جهانی تقاضا برای روغن این گیاه روز به روز به دلیل بوی منحصربه فرد آن در حال افزایش است و در صنایع طعم و عطر استفاده می گردد. علاوه بر این، این روغن را نمی توان جایگزین روغن بازسازی شده کرد و به طریق مصنوعی ساخته نمی شود. عطرهای وتیور دارای رایحه خوش و سرعت تبخیر بالا هستند. ترکیب شیمیایی پیچیده و بوی روغن آن و حلالیت بالا در الکل باعث می شود وتیور در هر آب و هوایی بتواند زندگی کند و حتی در خشکسالی های هندوستان هم خود را توانا نشان داده است (Babpraserth et al ۲۰۱۸). وتیور گیاهی است که با انواع خاک ها و آب و هوا خود را وفق می دهد و در آن رشد می کند. این گیاه در انواع خاک های اسیدی، بازی، قلیایی و شور استقرار می یابد و در خاک هایی که درصد فلزات سنگین مانند آلومینیوم، منگنز و غیره بالا می باشد نیز سازگاری و مقاومت از خود نشان می دهد. وتیور در مناطقی که میزان بارندگی در آنها ۴۵۰ تا ۵۰۰ میلیمتر است به خوبی رشد می کند. از ۱۰- درجه سانتیگراد تا ۵۰ درجه سانتیگراد را به خوبی تحمل می کند، در حالی که در بعضی منابع ۱۵ درجه سانتیگراد تا ۵۵ درجه سانتیگراد ذکر شده است. این گیاه در حالت سبزی در مقابل آتش سوزی مقاوم بوده و به آسانی آتش نمی گیرد و در مقابل حشرات و نماتدها نیز مقاوم می باشد. علف وتیور در مقابل سایه بسیار حساس بوده و رشد آن را به تاخیر می اندازد و این عمل در گیاهان جوان بیشتر محسوس است (۲۰۱۸ Indrawant et al). محلول پاشی کیتوزان و کاربرد کمپوست باعث تخفیف اثرات تنش خشکی بر رشد و نمو وتیور می شود. تنش کم آبی منجر به افزایش سنتز آنزیم های آنتی اکسیدانت در برگ های وتیور می شود. تحت تنش خشکی میزان کلروفیل و RWC برگ های وتیور کاهش می یابد. کاربرد محلول پاشی کیتوزان می تواند در کاهش اثرات منفی رادیکال های آزاد روی غشاء سلول ها و نشت الکترولیت های سلولی اثرگذار بوده و از ایجاد خسارات تنش خشکی در گیاه بکاهد.

کلیدواژه ها:

محلول پاشی ، کیتوزان ، کود آلی کمپوست ، تیور ، تنش کم آبی ، صفات کمی گیاه