بررسی امکان سنجی بهره گیری از انرژی خورشیدی در واحدهای گلخانه ای شهرستان پیشوا

استفاده از انرژی خورشیدی به عنوان یکی از منابع پاک، پایدار و تجدیدپذیر در گلخانه ها می تواند نقش مهمی در کاهش هزینه های انرژی، افزایش بهره وری و حفاظت از محیط زیست ایفا کند. با توجه به محدودیت سوخت های فسیلی و افزایش آگاهی نسبت به اثرات زیست محیطی، بهره گیری از انرژی خورشیدی در واحدهای گلخانه ای یک اولویت است. هدف این پژوهش بررسی امکان سنجی بهره گیری از انرژی خورشیدی در گلخانه های شهرستان پیشوا است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و روش آن توصیفی-پیمایشی می باشد. داده ها از طریق پرسشنامه ای محقق ساخته با ۵۳ گویه در ۷ بعد نگرش، دانش و آگاهی، محیط زیست، فنی و زیرساختی، سیاست گذاری، اقتصادی، فرهنگی-اجتماعی جمع آوری شد. روایی پرسشنامه با تحلیل عاملی و شاخص KMO برابر ۰/۷۹۱ و آزمون بارتلت معنادار (۰/۰۰۰=sig) تایید شد و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ ۰/۸۰۶ مناسب ارزیابی گردید. جامعه آماری شامل ۱۷۵۹ نفر گلخانه دار بوده و حجم نمونه برابر با ۳۸۶ نفر با روش نمونه گیری تصادفی ساده تعیین شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۲ تحلیل گردید و از شاخص های آمار توصیفی میانگین، انحراف معیار (فراوانی) و آزمون های استنباطی (کای اسکوئر و کندال تاو) بهره گرفته شد. یافته ها نشان داد نگرش کل پاسخگویان نسبت به انرژی خورشیدی در سطح متوسط (میانگین ۳/۰۸ از ۵) قرار دارد، در حالی که باور به تاثیر انرژی خورشیدی در رونق گلخانه داری (میانگین ۴/۳۴) و کاهش تهدیدات زیست محیطی (میانگین ۴/۲۴) مثبت ارزیابی شد. با این حال نگرش مدیران و گلخانه داران نسبت به استفاده عملی از این انرژی کمتر از حد انتظار (میانگین ۲/۴۵ تا ۲/۷۷) بود. بررسی سطح دانش و آگاهی گلخانه داران نشان داد که دانش آنها در خصوص فناوری های خورشیدی کم است (میانگین ۲/۰ از ۵) و نیاز به آموزش و دسترسی به منابع اطلاعاتی مانند صفحات مجازی به شدت احساس می شود (میانگین ۴/۲). همچنین موانع اقتصادی (هزینه بالای اولیه و نگهداری سیستم ها)، فنی و زیرساختی (کمبود مشاور و استانداردهای اجرایی) و فرهنگی-اجتماعی (عدم اعتماد به انرژی های تجدیدپذیر) از مهم ترین عوامل محدود کننده بهره گیری از انرژی خورشیدی در گلخانه ها بودند. در نهایت نتایج پژوهش نشان می دهد استفاده از انرژی خورشیدی در گلخانه های شهرستان پیشوا از نظر فنی و زیست محیطی توجیه پذیر است اما موفقیت اجرای آن نیازمند رفع موانع اقتصادی، افزایش آگاهی و آموزش گلخانه داران و بهبود هماهنگی نهادی است. این پژوهش می تواند به عنوان پایه ای برای سیاست گذاری های آینده در حوزه کشاورزی پایدار و بهره گیری از انرژی های تجدیدپذیر مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

محیط زیست ، انرژی خورشیدی ، انرژی تجدیدپذیر ، گلخانه ، امکان سنجی ، زیرساخت های فنی ، امکان سنجی انرژی خورشیدی