مروری بر ترکیبات فعال زیستی گیاه گبر) Capparis spinose و کاربرد آن در صنایع غذایی

گیاه گبر (Capparis spinose L) گیاهی بوته ای و چند ساله از خانواده Capparidacea به شمار می آید. گیاه گبر غنی از ترکیبات فعال زیستی در سال های اخیر مورد توجه ویژه محققان علوم غذایی و دارویی قرار گرفته است. این گیاه در مناطق گرمسیری استوایی یا نیمه استوایی و مناطق خشک جهان گسترده بوده و تقریبا در همه جا پراکنده است. این گیاه به عنوان یکی از گیاهان مهم دارویی محسوب شده و نیز توانایی بالایی جهت تثبیت شن و ویایان زدایی دارا می باشد. این گیاه سالیان مدیدی است که در ایران در شمال غرب، غرب، مرکز و شرق کشور همچون کرمان، مازندران، گیلان، آذربایجان، کردستان، کرمانشاه، ایلام، اصفهان، یزد، بختیاری، هرمزگان، خوزستان، کرمان، خراسان، سمنان، تهران، فارس و بوشهر می باشد. با توجه به ترکیبات ارزشمند بیوشیمیایی متعدد در این گیاه و شناخت آن به عنوان یک گیاه دارویی و خوراکی سالانه به صورت یک محصول تجاری از کشورهای ترکیه، قبرس، یونان، مراکش، ایتالیا و اسپانیا به آمریکا صادر می شود و به صورت چاشنی در سالادها و سس ها و همچنین به صورت ترشی و شوری استفاده می شود. گیاه گبر با ترکیبات فعال زیستی شامل فلاونوئیدها، آلکالوئیدها، تانن ها، گلیکوزیده، پکتین، پروتئین، ساپونین و اسیدهای فنولیک که خواص آنتی اکسیدانی، ضدالتهابی و ضدمیکروبی دارند، در درمان دیابت، کاهش کلسترول و تری گلیسیرید خون، کاهش فشار خون و درمان بیماری های قلبی عروقی و با خاصیت آنتی اکسیدانی خود در جلوگیری از سرطان، تقویت سیستم ایمنی بدن موثر بوده و در درمان بیماری های غضروفی و مفاصل به کار می رود. این مقاله مروری با هدف بررسی ترکیبات فعال زیستی گیاه گبر Capparis spinose و کاربردهای آن در صنایع غذایی تهیه شده است. در این مطالعه، منابع علمی معتبر از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ مورد بررسی قرار گرفته اند تا تصویر جامع و کاربردی از ظرفیت های غذایی و عملکرد بیولوژیکی این گیاه ارائه شود.

کلیدواژه ها:

گیاه کبر (Capparis spinose L) ، ترکیبات فعال زیستی ، آنتی اکسیدان ، صنایع غذایی ، فلاونوئیدها