کاهش سطح پلوئیدی و بهره گیری از خودسازگاری در اصلاح سیب زمینی دیپلوئید مروری بر پیشرفت ها و چشم اندازها

سیب زمینی یکی از مهم ترین محصولات غذایی جهان است که نظام اصلاحی آن طی دهه های اخیر با چالش هایی نظیر تتراپلوئیدی، بار ژنتیکی بالا، هتروزیگوسیتی شدید و تکثیر غیرجنسی مواجه بوده است. این عوامل فرآیند تولید ارقام جدید را بسیار طولانی کرده و امکان ایجاد لاین های خالص و بهره گیری از هتروزیس را محدود ساخته اند. در سال های اخیر، رویکرد نوینی با هدف دیپلوئیدسازی ارقام تجاری و تبدیل سیب زمینی به یک محصول بذری حقیقی (IPS) مطرح شده که می تواند چشم اندازی تحول آفرین در اصلاح این گیاه ایجاد کند. کاهش سطح پلوئیدی از طریق القای هاپلوئیدی، انتخاب ژنوتیپ های دیپلوئید و انتقال ژن (locus SLI) نقش کلیدی در غلبه بر خودناسازگاری و تولید لاین های خودسازگار و هموزیگوت داشته است. پژوهش های مهمی در دهه های اخیر توسط گروه های تحقیقاتی بین المللی نشان داده اند که توسعه لاین های خالص دیپلوئید امکان تولید هیبریدهای F۱ پر محصول، کاهش بار ژنتیکی، افزایش سرعت اصلاح و ایجاد تنوع ژنتیکی قابل پیش بینی را فراهم می کند. این مقاله مروری به تشریح مفاهیم ژنتیکی مرتبط با پلوئیدی، سازوکارهای خود ناسازگاری، تاریخچه و پیشرفت های فنی در انتقال ژن SLI، روش های ایجاد لاین های خالص و دستاوردهای نوین در تولید هیبریدهای دیپلوئید و فرصت ها، چالش ها و مسیرهای آتی اصلاح سیب زمینی دیپلوئید می پردازد.

کلیدواژه ها:

سیب زمینی ، دیپلوئید ، خودسازگاری ، ژن SLI ، لاین خالص ، هیبرید F۱