نقش بیوتکنولوژی و کشت بافت در تولید انبوه گیاهان عاری از ویروس و ارتقای امنیت غذایی جمهوری اسلامی ایران

افزایش جمعیت جهانی، محدودیت منابع آب و خاک، تغییرات اقلیمی و گسترش بیماری های گیاهی ضرورت بهره گیری از فناوری های نوین در کشاورزی را بیش از پیش آشکار ساخته است. کشت بافت شامل جداسازی بخشی کوچک از گیاه (Explant) و انتقال آن به محیط کشت مصنوعی در شرایط کاملا استریل است. محیط کشت معمولا حاوی عناصر ماکرو و میکرو، ویتامین ها، منبع کربن (مانند ساکارز) و تنظیم کننده های رشد گیاهی است. کشت بافت گیاهی به عنوان یکی از مهم ترین شاخه های بیوتکنولوژی کشاورزی امکان تکثیر سریع، یکنواخت و عاری از عوامل بیماری زا را فراهم می سازد و استفاده از نهال های عاری از ویروس باعث افزایش عملکرد، یکنواختی محصول و کاهش وابستگی به سموم می شود. ریزازدیادی (Micropropagation) با استفاده از محیط های کشت کنترل شده و شرایط استریل، تولید انبوه نهال های سالم را در مدت زمان کوتاه ممکن می سازد. این فناوری علاوه بر افزایش عملکرد محصول موجب کاهش مصرف سموم، حفظ ذخایر ژنتیکی و توسعه کشاورزی پایدار می شود. در این مقاله، مروری بر اصول کشت بافت، مراحل ریزازدیادی، مزایا، چالش ها و کاربردهای اقتصادی آن بررسی شده است.

کلیدواژه ها:

بیوتکنولوژی ، کشت بافت ، ریزازدیادی ، نهال عاری از ویروس ، امنیت غذایی ، کشاورزی پایدار